Phố Wall rúng động sau buổi công bố thuế quan của Donald Trump. Giờ đây, đương kim tổng thống Mỹ bị cáo buộc lạm dụng quyền lực để thao túng thị trường.
Một người thực hiện giao dịch tại Sàn Giao dịch Chứng khoán New York - Ảnh: Spencer Platt/Getty Images
Mọi chuyện bắt đầu từ 2 bài đăng trên Truth Social. Ngày 09/4, khi sàn chứng khoán Mỹ vừa mở phiên đầu, Trump đăng bài toàn chữ in hoa: “ĐÂY LÀ THỜI ĐIỂM MUA VÀO TUYỆT VỜI!!!”
Chưa đầy 4 tiếng sau, Trump tiếp tục đăng bài tuyên bố sẽ ngưng áp thuế quan lên phần lớn các quốc gia bị chỉ mặt gọi tên trước đó. Giá cổ phiếu ngay lập tức tăng vọt; Dow Jones lên gần 3.000 điểm khi kết phiên. Điều đó có nghĩa bất cứ ai thấy bài đăng đầu tiên của Trump và mua vào ngay lập tức sẽ lời to vào cuối ngày.
Trước lúc có 2 bài đăng, giá cổ phiếu trượt dài trong nhiều ngày liên tiếp do tâm lý bất an về tổn thất kinh tế mà chính sách giao thương của Trump có thể gây ra. Nhiều nhà đầu tư lớn và lãnh đạo các tập đoàn tỷ đô lần lượt chia sẻ công khai nỗi lo về thuế quan mới và hệ quả tài chính của nó. Có vẻ Trump đã lắng nghe và chọn hoãn lệnh áp thuế quan vào trưa 09/4.
Một số nhà làm luật Đảng Dân chủ cùng vài chuyên gia đạo đức chính phủ đã ngay lập tức kêu gọi Trump phải bị điều tra xem có đang thao túng thị trường hoặc ra hiệu cho người khác thực hiện giao dịch nội gián hay không.
Nghị sĩ Adam Schiff, đảng viên Dân chủ đại diện California, và Ruben Gallego, đảng viên Dân chủ đại diện Arizona, gửi thư yêu cầu Nhà Trắng “khẩn trương điều tra liệu Tổng thống Trump, gia đình ông, cùng các thành viên nội các có tham gia các giao dịch nội gián hay bất hợp pháp nhờ biết trước thông tin về thay đổi trong chính sách thuế quan hay không”. Nghị sĩ Elizabeth Warren, đảng viên Dân chủ đại diện Massachusetts trực tiếp đứng trước Quốc hội đặt câu hỏi chất vấn hành vi của Trump có phải “tham nhũng trắng trợn” hay không.
Ngược lại, phát ngôn viên Nhà Trắng Kush Desai cáo buộc phía Dân chủ “chơi trò đấu đá đảng phái” và cho rằng bài đăng ban sáng của Trump chỉ nhằm trấn an giới đầu tư. Trong một email, người này viết: “Nhiệm vụ của Tổng thống Hoa Kỳ là xoa dịu thị trường và người dân Mỹ về an ninh kinh tế.”
Cựu trưởng luật sư đạo đức của George W. Bush cho rằng bài đăng như vậy có thể khiến ai đó bị sa thải
Chỉ trích dành cho 2 bài đăng của Trump trên Truth Social không chỉ đến từ phía Dân chủ. Richard Painter, Giáo sư luật tại Đại học Minnesota, người từng làm trưởng luật sư đạo đức dưới thời cựu tổng thống George W. Bush, bức xúc: “Không thể có chuyện một quan chức cấp cao - kể cả tổng thống - lại huyên thuyên chuyện mua vào hay bán ra ngay trước khi tuyên bố quyết định có ảnh hưởng vô cùng lớn đến giá cổ phiếu.”
Painter còn nói nếu có ai thuộc nội các Bush công khai kêu gọi người khác mua hay bán cổ phiếu như vậy thì “người đó đã bị sa thải từ lâu rồi”. Painter nêu rõ ông không cáo buộc Trump thao túng thị trường: “Chúng ta chưa có bằng chứng rõ ràng cho việc đó.”
Song, ông cũng chỉ ra Trump đã nhiều lần đẩy chuyện đi quá xa: “Ngay từ khi nhậm chức lần đầu năm 2016, người ta đã đặt ra vấn đề xung đột lợi ích tài chính đối với Tổng thống Trump.”
Chuyện Trump tích cực tham gia vào thị trường tiền mã hoá cũng thu hút nhiều sự quan tâm. Nên nhớ, ông là vị tổng thống trong tài sản có nhiều khoản liên hệ với thị trường tiền mã hoá, bổ nhiệm nhiều chức vụ nội các ủng hộ tiền mã hoá, và hứa hẹn sẽ thả lỏng hơn cho thị trường này.
Chỉ có SEC mới có thể điều tra cáo buộc giao dịch nội gián
Mặc dù có nhiều người kêu gọi điều tra bài đăng của Trump như vậy, Painter và một số người khác tin sẽ không có động thái nào được thực hiện cả. Bên Cộng hoà nắm thế đa số ở cả Thượng viện lẫn Hạ viện không hà cớ gì gây hấn với Trump. Các chuyên gia ban đạo đức cũng không tin Uỷ ban Giao dịch và Chứng khoán Hoa Kỳ (SEC) - cơ quan chuyên điều tra các cáo buộc giao dịch nội gián - quan tâm đến vụ việc lần này.
Ngay hôm 09/4, Thượng viện bỏ phiếu xác nhận Paul Atkins, ứng viên được Trump cất nhắc, sẽ nhậm chức trưởng ban SEC. Trước đó vào tháng 2, Trump cũng ký sắc lệnh trao nhiều quyền lực hơn cho tổng thống trong tương quan với các cơ quan pháp chế độc lập như SEC. Phía SEC cũng đã từ chối bình luận về vụ việc hôm 09/4.
Huỳnh Trọng Nhân
(Lược dịch)