Một giảng viên tại Đại học Oklahoma vừa bị đình chỉ do đánh trượt bài tiểu luận của một sinh viên trích dẫn Kinh Thánh để củng cố luận điểm “nhiều giới tính” là “niềm tin ma quỷ”.
Khuôn viên Đại học Oklahoma tại Norman, Oklahoma - Ảnh: Sue Ogrocki / apnews
Samanthan Fulnecky, 20 tuổi, đầu tháng 12/2025 nộp đơn khiếu nại nhà trường. Đây là vụ việc mới nhất trong chuỗi các vấn đề liên quan đến tự do học thuật xảy ra lúc Tổng thống Donald Trump nỗ lực chấm dứt các sáng kiến đa dạng, công bằng, hoà nhập (DEI), thắt chặt các thảo luận về sắc tộc, giới, và xu hướng tính dục tại khuôn viên trường học.
Trong email công bố hôm 03/12, Đại học Oklahoma (OU) nhấn mạnh: “OU vẫn kiên định đảm bảo tính công bằng, sự tôn trọng, và quyền được bày tỏ tín ngưỡng - tôn giáo của mỗi sinh viên.” Trường cũng trấn an bài bị điểm trượt chỉ chiếm 3% trọng số điểm cuối học phần của Fulnecky, nên không ảnh hưởng đến xếp hạng học lực của cô. Cáo buộc bị phân biệt đối xử của Fulnecky vẫn tiếp tục được điều tra.
Ở trung tâm tranh cãi là bài luận trong một lớp tâm lý học phát triển. Theo yêu cầu, mỗi sinh viên phải viết khoảng 650 từ đánh giá một nghiên cứu tìm hiểu xem học sinh trung học nổi tiếng hơn hay bị bắt nạt nhiều hơn khi có vẻ ngoài phù hợp/không phù hợp với chuẩn mực giới.
Trong bài làm của mình, Fulnecky bày tỏ sự bất bình với tiền giả định của bài nghiên cứu bởi cô tin rằng trên đời chỉ tồn tại hai giới, dựa theo nội dung Kinh Thánh. Bài luận của cô, đăng trên tờ The Oklahoman, có đoạn: “Chuyện xã hội cứ cố gắng truyền bá lời nói dối rằng nhiều giới tính có tồn tại và rằng ai cũng có thể trở thành bất kỳ giới nào họ muốn là minh chứng cho niềm tin ma quỷ đang đầu độc giới trẻ Mỹ.” Bài luận của cô cũng có ghi thúc đẩy quan điểm “nhiều giới tính” sẽ khiến xã hội “ngày càng rời xa kế hoạch mà Chúa dành cho loài người”.
Bài viết được chấm trên thang điểm 25, với các tiêu chí như sinh viên thể hiện bản thân hiểu nghiên cứu tới đâu và có những ý kiến gì về luận điểm được đưa ra trong bài nghiên cứu. Bài luận của Fulnecky nhận về điểm 0.
Lời phê bình bài luận có đoạn: “Xin lưu ý tôi không trừ điểm bài viết này vì niềm tin tôn giáo của chị mà vì bài luận không trả lời các câu hỏi được yêu cầu.” Tờ The Oklahoman tiếp tục trích lời phê của giảng viên: “Bài luận có nhiều chỗ tự mâu thuẫn, dựa nhiều vào tư tưởng cá nhân thay vì bằng chứng thực nghiệm trong một học phần về khoa học. Vài chỗ trong bài còn rất phản cảm.”
Đơn khiếu nại của Fulnecky nhanh chóng được lan truyền nhờ phân nhánh Turning Point USA (TPUSA) tại OU đăng tải trải nghiệm của cô lên mạng xã hội X. Được biết TPUSA là tổ chức bảo thủ do Charlie Kirk - người bị ám sát vào tháng 9 vừa qua - sáng lập. Tổ chức này sau đó còn đăng: “Giáo sư như vậy là lý do phía bảo thủ không có cơ hội lên tiếng trong môi trường học tập.”
Thống đốc Bang Oklahoma, ông Kevin Stitt, có vẻ đồng tình với nhận định trên khi đăng bài lên X: “Tình hình thật đáng báo động. Tôi xin kêu gọi ban lãnh đạo OU rà soát kết quả điều tra và đảm bảo không có sinh viên nào khác phải nhận thành tích kém chỉ vì niềm tin tôn giáo của các em.”
Trước khi xảy ra vụ lùm xùm tại OU, một giáo sư khác tại trường Texas A&M bị đuổi việc sau khi video quay lại cảnh sinh viên đối chất với bà về vấn đề bản dạng giới trong một học phần liên quan tới văn học trẻ em được lan truyền rộng rãi trên mạng. Theo quyết định từ uỷ ban nhà trường cuối tháng 11 vừa qua, động thái đuổi việc trên không có lý do chính đáng và không tuân theo thủ tục chính thức.
Kể từ lúc Trump quay lại Nhà Trắng, nhiều tổ chức học sinh - sinh viên đã khiến các phòng ban trong trường đóng cửa, còn giảng viên lật đật thay đổi chương trình dạy. Trump cũng doạ cắt ngân sách đến những trường không tuân thủ quy chuẩn giảng dạy, nhập học, và vấn đề giới trong thể thao theo đúng quan điểm của chính quyền. Cả hai bên ủng hộ và phản đối Trump đều cho rằng quyền tự do ngôn luận ngày càng bị xói mòn.
Huỳnh Trọng Nhân
(Lược dịch)