Trí tuệ nhân tạo (AI) đang thay đổi cách sinh viên học tập và cả thế giới mà họ sẽ bước vào sau khi tốt nghiệp. Các chuyên gia tiết lộ cách ứng viên có thể đón đầu xu hướng này.
Giám đốc điều hành OpenAI, Sam Altman, gần đây nói trong một podcast ở Mỹ rằng nếu ông tốt nghiệp vào thời điểm hiện tại, “tôi sẽ cảm thấy mình là đứa trẻ may mắn nhất trong lịch sử.”
Ảnh: Getty Images/Guardian Design
Altman, người đã sáng lập và phát hành ChatGPT vào tháng 11/2022, tin rằng sức mạnh chuyển đổi của AI mang lại cho giới trẻ những cơ hội chưa từng có.
Dù thừa nhận rằng sẽ có sự thay đổi công việc, ông nói: “Điều này lúc nào cũng xảy ra, và người trẻ là những người thích nghi giỏi nhất.” Những công việc mới, thú vị hơn sẽ xuất hiện, mang đến nhiều khả năng hơn.
Đối với học sinh trung học ở Anh và gia đình họ đang cân nhắc lựa chọn ngành học và trường đại học trong thời đại của AI tạo sinh, những lời của Altman có thể phần nào mang lại sự an ủi. Nhưng trong một môi trường đang thay đổi nhanh chóng, các chuyên gia cho rằng sinh viên có thể thực hiện một số bước để đảm bảo họ có thể tận dụng tối đa trải nghiệm đại học và ra trường với năng lực đáp ứng các công việc của tương lai.
Tiến sĩ Andrew Rogoyski, thuộc Viện AI Lấy Con Người Làm Trung Tâm tại Đại học Surrey, cho biết nhiều sinh viên hiện đã khá am hiểu về AI và đang đi trước một bước.
“Điều nổi bật là tốc độ thay đổi và ứng dụng của AI nhanh hơn nhiều so với khả năng phản ứng của các cơ sở giáo dục. Các trường đại học thường khá chậm rãi, cẩn trọng và suy xét kỹ càng. Nhưng thực tế là chỉ trong thời gian rất ngắn, chúng ta đã chuyển từ giai đoạn ra mắt ChatGPT sang việc cân nhắc cấm sử dụng, rồi đến nhận diện các lo ngại về thi cử, và giờ thì công nhận rằng đây sẽ là một kỹ năng sống cần được dạy trong mọi khóa học, đồng thời mọi sinh viên đều cần được tiếp cận bình đẳng.”
“Vì vậy, mọi thứ đã chuyển từ con số không lên 100 chỉ trong thời gian rất ngắn, và dĩ nhiên thế giới việc làm cũng đang thay đổi theo.”
Lời khuyên của ông dành cho học sinh chuẩn bị vào đại học: “Hãy mạnh dạn đòi hỏi. Hãy đặt câu hỏi. Có những ngành nghề sẽ thay đổi rất nhiều… Hãy chắc chắn rằng các trường đại học đang thích nghi với điều đó.”
Những sinh viên ít tiếp xúc với AI nên dành thời gian để học và sử dụng nó, bất kể học ngành gì. Rogoyski cho rằng khả năng dùng công cụ AI giờ đây tương đương với biết đọc và viết, và điều quan trọng là “phải linh hoạt, thích ứng, hiểu AI có thể làm gì và không thể làm gì.”
Ông chia sẻ thêm rằng: “Bạn cần hiểu về nó dù học ngành gì, và nghĩ xem nó có thể tác động thế nào đến nghề nghiệp của mình. Hãy đọc thêm, tìm hiểu các dự đoán xoay quanh vấn đề này.”
“Sau đó, hãy cân nhắc xem trường đại học phản ứng thế nào và có hỗ trợ gì cho việc tích hợp AI. Liệu khóa học và toàn trường có đi đầu trong việc sử dụng AI không?”
Dù có nhiều thông tin trực tuyến, Rogoyski khuyến khích học sinh nên đến tận trường để hỏi giảng viên: “Chiến lược của trường là gì? Thái độ ra sao? Tôi có nhận được một tấm bằng có giá trị lâu dài không?”
Dan Hawes, đồng sáng lập công ty tư vấn tuyển dụng Graduate Recruitment Bureau, lạc quan về tương lai của sinh viên tốt nghiệp ở Anh và cho rằng sự chững lại của thị trường việc làm hiện nay chủ yếu do kinh tế, không phải do AI.
“Vẫn rất khó để dự đoán sẽ có những công việc gì trong 3-4 năm tới, nhưng chúng tôi nghĩ AI sẽ khiến bằng đại học càng có giá trị,” ông nói. “Đây là thế hệ lớn lên cùng AI và các nhà tuyển dụng sẽ rất muốn thu hút nguồn nhân tài mới này. Vì vậy, điều đầu tiên phụ huynh và học sinh nên xem xét khi chọn trường là khả năng sinh viên của trường đó tìm được việc làm.”
Lấy ngành toán làm minh chứng, ông cho biết đây vẫn luôn là bằng cấp được nhiều nhà tuyển dụng của ông săn đón nhất, và xu hướng này khó có thể thay đổi. “AI sẽ không làm giảm giá trị các kỹ năng và kiến thức mà một tấm bằng toán mang lại,” ông nói.
Ông đồng ý rằng AI là mối lo với phụ huynh và học sinh, “nhưng về lâu dài tôi nghĩ đó sẽ là điều tốt. Nó sẽ làm cho công việc trở nên thú vị hơn, tái thiết kế vai trò và tạo ra những công việc mới.”
Giáo sư Elena Simperl, chuyên ngành Khoa học máy tính tại King’s College London và đồng giám đốc Viện Trí tuệ Nhân tạo của trường, khuyên sinh viên nên xem xét nội dung AI ở khắp các khoa của một trường đại học.
“AI đang thay đổi cách chúng ta làm mọi thứ, không chỉ là viết email, đọc tài liệu hay tìm kiếm thông tin,” bà nhận định.
Sinh viên có thể cân nhắc cách chuẩn bị để làm việc trong lĩnh vực AI. “DeepMind đang đề xuất các phòng thí nghiệm AI tự động hoàn toàn để thực hiện nghiên cứu. Vì vậy các trường đại học nên đào tạo sinh viên để tận dụng tối đa những công nghệ này,” bà nói. “Dù học gì, sinh viên cũng nên chọn trường có chuyên môn AI rộng, không chỉ riêng ở khoa khoa học máy tính.”
Giáo sư Simperl cho biết bằng chứng đến nay cho thấy khó có khả năng toàn bộ một công việc sẽ biến mất hoàn toàn. “Vì vậy, chúng ta nên ngừng nghĩ về việc AI sẽ ‘xóa sổ’ ngành nghề nào, mà hãy nghĩ về việc AI có thể hỗ trợ những nhiệm vụ nào. Những người biết sử dụng AI sẽ có lợi thế hơn.”
Vậy trong thế giới mới đầy AI, học các ngành như văn học Anh hay lịch sử có còn đáng không? “Có, nếu được dạy tốt,” Rogoyski nói. “Chúng nên dạy bạn những điều có giá trị suốt đời: biết trân trọng văn học, biết viết, biết tư duy, biết giao tiếp - đó là những kỹ năng bền vững.”
“Cách bạn dùng tấm bằng đó trong tương lai chắc chắn sẽ thay đổi, nhưng nếu được dạy tốt, những bài học sẽ theo bạn suốt đời. Nếu không gì khác, bạn cũng sẽ tận hưởng thời gian rảnh của mình khi các ‘AI thống trị’ làm hết việc, và chúng ta sẽ có thêm thời gian đọc sách khi đang hưởng thu nhập cơ bản.”
Hoàng Long
(Lược dịch)