Trước đó, bản phóng tác của câu chuyện cổ tích kinh điển được chọn làm cuốn sách mà các học sinh 10 tuổi phải đọc trong suốt kỳ nghỉ hè.
Bộ trưởng Giáo dục Pháp Élisabeth Borne - Ảnh: apnews
Bộ Giáo dục Pháp vừa huỷ quyết định đặt hàng bản truyện tranh hiện đại hoá chuyện cổ tích “Người Đẹp và Quái Vật”, vốn ra đời từ năm 1756, vì đánh giá “không phù hợp với trẻ em 10 tuổi”.
Trước đó, tác phẩm trên là một phần của chiến dịch thường niên “Một cuốn sách cho những ngày nghỉ”. Mục tiêu là cho 800.000 học sinh đọc bản phóng tác hiện đại của một tác phẩm kinh điển nào đó trong thời gian các em nghỉ hè.
Năm nay, người chấp bút là hoạ sĩ truyện tranh Jul, nổi tiếng qua phim hoạt hình “Silex and the City” và là tác giả các tập truyện “Lucky Luke” gần đây nhất.
Bản truyện tranh đã sẵn sàng xuất bản và được cả Bộ trưởng Giáo dục Élisabeth Borne viết lời tựa: “Phong cách dí dỏm cùng đôi mắt tinh tường của Jul đã thổi một làn gió mới vào câu chuyện cổ tích viết riêng cho các bạn.”
Tuy nhiên, vào ngày 17/3, Bộ Giáo dục đổi ý, gửi thư với nội dung sau cho tác giả: “Tác phẩm hoàn chỉnh không phù hợp cho các em học sinh 10-11 tuổi tự đọc nhà với gia đình mà không có hướng dẫn từ giáo viên… Quyển truyện có thể khiến các em đặt ra một số câu hỏi mà câu trả lời có thể không thật sự phù hợp lứa tuổi.”
Chi tiết bị chỉ trích cụ thể là việc nhắc tới mạng xã hội và rượu trong cốt truyện. Bản phóng tác của Jul có vẽ hình ảnh cha của công chúa cầm chai rượu, vẻ mặt say bí tỉ, nghêu ngao hát bài “Les Lacs du Connemara” (tạm dịch: “Hồ Connemara”) của ca sĩ Michel Sardou phát hành năm 1981. Borne phát biểu trên kênh truyền hình CNEWS: “Jul thật sự có tài, anh ta thể hiện rõ óc hài hước và khiếu châm biếm qua từng tác phẩm. Nhưng nếu không có giáo viên hướng dẫn, tôi e rằng cuốn sách không phù hợp với học sinh 10 tuổi.”
Jul phản đối cách “kiểm duyệt” dựa trên “lý do bình phong” này và cho rằng vấn đề phải nằm ở một điều gì đó khác. Trong bản phóng tác của anh, nhân vật Người Đẹp là một cô gái da nâu, tóc xoăn, có bố mẹ gốc Algeria. Câu chuyện cũng chạm đến các câu hỏi về nhập cư và hoà hợp văn hoá.
Jul nghi ngờ: “Lời giải thích khả dĩ nhất là họ khó chịu khi các công chúa, hoàng tử ngày càng giống trẻ em học trong trường tại Pháp hiện nay. Lẽ nào chuyện các bé gái vùng Địa Trung Hải “thay thế” hình tượng công chúa tóc vàng da trắng là giới hạn mà chính quyền Versailles không dám vượt qua?” Câu hỏi mỉa mai trên nhắc đến “đại thay thế” - một thuyết âm mưu cực hữu cho rằng người da màu đang “dần thế chỗ”, thậm chí “tuyệt diệt” người da trắng tại phương Tây; tư tưởng này nổi lên trong cuộc bầu cử tổng thống Pháp năm 2022.
Truyện bị đình chỉ vào tháng 3 cũng có nghĩa 800.000 học sinh 10 tuổi tại Pháp sẽ không được giao sách cho đọc trong hè này. Phát động năm 2017, chiến dịch “Một cuốn sách cho những ngày nghỉ” trước đó cho học sinh trải nghiệm qua các bản phóng tác hiện đại của truyện ngụ ngôn La Fontaine, “The Odyssey” của Homer, và “The Man Who Planted Trees” (tựa Việt: “Người trồng rừng”) của Jean Giono.
Huỳnh Trọng Nhân
(Lược dịch)