Bridget Phillipson, Bộ trưởng Giáo dục Anh, vừa qua có giải thích vì sao không giới hạn độ tuổi cho giáo dục giới tính.
Bộ trưởng Giáo dục Anh Bridget Phillipson - Ảnh: Reuters
Theo bà, “đề cập vấn đề sớm hơn một chút” tại trường là điều cần thiết, song cần phải tham vấn thêm ý kiến phụ huynh. Hướng dẫn mới nhất của chính phủ Anh về “giáo dục mối quan hệ, tình dục, và sức khoẻ” (RSHE) khuyến nghị các trường nên “tích cực chủ động” làm việc với phụ huynh để chắc chắn họ nắm những gì đang được dạy tại trường.
Bản hướng dẫn nháp do chính quyền phe Bảo thủ soạn thảo trước đó, vốn được công bố trước thềm cuộc bầu cử năm ngoái, đề nghị giáo dục giới tính phải giới hạn độ tuổi; nhiều thành viên nội các nhất trí nội dung này không được phép dạy trước lớp 5. Laura Trott, Bộ trưởng Giáo dục phe Bảo thủ đối lập hiện nay, nói bản nháp kia nhằm “ngăn trẻ em dưới 9 tuổi tiếp cận với chủ đề tình dục”.
Phillipson giải thích: “Hướng dẫn hiện tại nêu rõ phụ huynh có quyền xem nội dung bài học của con và được thông báo, thảo luận về những gì con mình sẽ học. Thật đáng quan ngại khi nhiều công nghệ ngày nay như trí tuệ nhân tạo (AI) hay deepfake phát triển quá nhanh, phụ huynh không nắm bắt kịp. Còn con trẻ lại luôn luôn cập nhật tin tức trực tuyến. Vậy nên chương trình được thiết kế nhằm trang bị cho các em những công cụ cần thiết.”
Nhiều hiệu trưởng cho biết họ rất vui khi nội dung này không bị giới hạn độ tuổi.
Hướng dẫn mới
Chính phủ vừa qua đã nêu khái quát các chủ điểm có thể được giảng dạy cho bậc tiểu học cũng như đặt ra những yêu cầu dành cho học sinh hoàn thành cấp trung học. Bộ Giáo dục Anh Quốc (DfE) nói động thái này giúp trẻ tiếp cận đúng các nội dung phủ hợp mà không cần phải đặt ra quy định cứng về giới hạn độ tuổi cho mỗi chủ điểm nêu ra.
Theo đó, học sinh tiểu học sẽ phải tiếp cận các nội dung mối quan hệ tôn trọng lẫn nhau, ranh giới trong mối quan hệ, và nguy cơ khi chia sẻ thông tin, hình ảnh cá nhân lên mạng. Nội dung thụ thai, sinh sản, và dậy thì được khuyến cáo dạy vào năm lớp 5-6 nhưng không bắt buộc.
Giáo viên tiểu học cũng có thể trao đổi việc chia sẻ hình ảnh khoả thân hay nội dung khiêu dâm với học sinh nếu đây là những vấn đề ảnh hưởng đến học sinh họ, hay họ nghi ngờ học sinh của mình đã xem phim ảnh khiêu dâm. Đến cuối năm lớp 12, học sinh cần nắm được cách bảo vệ bản thân, trong đó có cách phòng tránh bệnh lây truyền qua đường tình dục và vấn đề mang thai ngoài ý muốn. Các bạn trẻ cũng cần học cách nhận diện và phản ứng trước các hành vi phân biệt đối xử với phái nữ cũng như “nhận diện và học hỏi các hình mẫu nam giới đúng mực”.
Từ năm học 2026, một số nội dung sau sẽ được thêm vào chương trình trung học:
• Quan điểm tình dục của nhóm “độc thân không tự nguyện” (incel) hay những influencer trực tuyến tương tự
• Hình ảnh, video deepfake hay do AI tạo ra
• Phim ảnh khiêu dâm liên quan gì đến thù ghét phụ nữ
• Đạo đức tình dục và nhận thức về tương quan quyền lực
Những nội dung này đã được triển khai từ năm nay và sẽ trở thành bắt buộc từ tháng 9/2026.
Hướng dẫn cũng thúc đẩy các trường trung học hợp tác chặt chẽ với chuyên gia sức khoẻ tinh thần nhằm thảo luận biện pháp phòng tránh tự tử phù hợp lứa tuổi. Trong số những người ủng hộ là Andy Airey, Mike Palmer, và Tim Owen - 3 người đứng sau chiến dịch “Three Dads Walking” (tạm dịch: “Ba ông bố tuần hành”) - là những ông bố có con gái qua đời vì tự tử.
Margaret Mulholland, chuyên gia giáo dục đặc biệt và hoà nhập tại Hiệp hội Lãnh đạo Trường phổ thông và Đại học (ASCL) nhận định những chiến dịch như trên “góp phần rất nhiều” trong việc định hình văn bản hướng dẫn bởi chúng “cung cấp không chỉ bằng chứng học thuật mà còn dữ liệu và trải nghiệm thực tế” làm nền tảng củng cố hướng dẫn đó. Bà ủng hộ đổi mới trong hướng dẫn, cho rằng: “Chương trình hiện hành đã tồn tại 5 năm, tụt hậu quá xa so với trải nghiệm của giới trẻ hiện tại.”
RSHE trở thành nội dung bắt buộc đối với tất cả học sinh ở các trường tại Anh kể từ năm 2020. Chương trình không bao gồm các hành vi quan hệ tình dục nhưng có thảo luận một số chủ đề nhạy cảm như bạo lực tình dục, với mục đích là giữ an toàn cho trẻ. Phụ huynh có quyền không cho con mình học một số nội dung nhất định hoặc toàn bộ chương trình; nhưng học sinh có thể chủ động tham gia lại ít nhất là 3 học kỳ trước khi các em đủ 16 tuổi.
Theo hướng dẫn RSHE, các trường nên nỗ lực xây dựng văn hoá nhận diện nhanh chóng, xử lý kịp thời các vụ quấy rối tình dục - Ảnh: Hope Rhodes / BBC
Chính phủ Anh dự định sẽ sớm thông báo về nội dung dành cho các bạn trẻ vẫn chưa xác định rõ bản dạng giới của bản thân.
Tại Trường Benson Park ở Leeds, Hiệu trưởng Nik Skilton nói giáo viên “phải thật cẩn trọng” khi thảo luận với các em về nội dung trực tuyến không phù hợp lứa tuổi, nhằm tránh “vẽ đường cho hươu chạy”: “Nhưng đồng thời, thầy cô cần đảm bảo các bạn trẻ phải biết cách tự bảo vệ bản thân.” Thầy Skilton còn khuyến cáo mỗi trường nên có cách tiếp cận nội dung chương trình học khác nhau bởi học sinh mỗi trường sẽ gặp các vấn đề riêng.
Hướng dẫn triển khai RSHE thúc đẩy các trường xây dựng văn hoá tích cực, nơi cả giáo viên lẫn học sinh nhận thức được tác hại của thiên kiến và định kiến mà bản thân hãy còn níu giữ. Được biết sau khi tiếp cận chương trình một cách phù hợp, Trường Benson Park đã ghi nhận ít trường hợp học sinh bị quấy rối tình dục hơn đáng kể.
Học sinh Trường Benton Park cho biết các buổi sinh hoạt tập thể và hội thảo về báo cáo, xử lý quấy rối tình dục đã tiếp thêm động lực cho các bạn trẻ lên tiếng về vấn đề nhức nhối này - Ảnh: Hope Rhodes / BBC)
Nuraniya, đại biểu học sinh tại trường, tin mạng xã hội châm ngòi cho nạn phân biệt giới tính và quấy rối tình dục bởi “chúng xuất hiện nhan nhản trên trang cá nhân, trên điện thoại, tới mức bị bình thường hoá”. Theo bạn trẻ, cô có thể dễ dàng “chỉ điểm hành vi không đúng mực” nhờ những kỹ năng trường truyền đạt. Karman, bạn cùng lớp Nuraniya, tán thành. Cô cảm thấy đã đủ tự tin để lên tiếng vì bản thân: “Tôi đã có thể tự tin nói chuyện này không đúng đắn chút nào.”
Huỳnh Trọng Nhân
(Lược dịch)