Tina Farr đã đặt phương pháp học thông qua chơi làm trọng tâm trong các tiết học tại trường tiểu học ở Oxford - và kết quả được đánh giá là “phi thường”.
Học tập dựa trên trò chơi bao gồm việc để trẻ được tự do di chuyển, tương tác với bạn bè và khám phá trong khuôn khổ những hoạt động được hướng dẫn một cách linh hoạt - Ảnh: Roger Askew/Alamy
Khi bước vào một lớp tại ngôi trường tiểu học ở Oxford của mình, Farr cảm nhận rõ bầu không khí đã thay đổi kể từ khi trò chơi chính thức được đưa trở lại chương trình học.
“Khi tôi đi vào lớp, tôi cảm nhận được không khí của lớp. Lũ trẻ chạy đến khoe những thứ chúng vừa làm ra, luôn có một ‘cửa hàng nhỏ’ trong lớp, nơi các em tính giá hàng hóa hay trả lại tiền thừa. Các em lúc nào cũng hợp tác với nhau,” nữ hiệu trưởng chia sẻ.
Có thể không quá lạ khi thấy những đứa trẻ 6 hay 7 tuổi chìm trong thế giới tưởng tượng, nhưng ở phần lớn các trường tiểu học, đây không phải là cách trẻ em ở độ tuổi này được dạy học.
Phương pháp học dựa trên trò chơi - cho trẻ tự do di chuyển, tương tác với bạn bè, nghĩ ra trò chơi và khám phá trong các hoạt động có định hướng nhẹ nhàng - thường kết thúc khi trẻ rời bậc mầm non. Sau đó, các tiết học dần trở thành kiểu ngồi bàn, tập trung vào đọc và viết.
Farr từ lâu đã ủng hộ giá trị của trò chơi, nỗ lực đưa nó vào giờ ra chơi thông qua chương trình Opal. Nhưng bước ngoặt của trường xuất hiện khi một giáo viên lớp 2 đề xuất áp dụng phương pháp học dựa trên chơi ngay trong tiết học - mở rộng nó vượt ra khỏi khối mầm non.
Sau khi đọc hướng dẫn của Bộ Giáo dục, Farr nhận ra bà có quyền tự do quyết định cách triển khai chương trình giảng dạy quốc gia. “Trong văn bản ghi rõ chúng tôi được tự do sắp xếp ngày học theo cách mình muốn - điều đó được viết tại mục 3.4 của chương trình giảng dạy quốc gia.
“Giáo viên vẫn nhận ra đó là học tập, nhưng chúng tôi triển khai thông qua trò chơi. Ví dụ, chúng tôi có thể giải thích về tiền bạc và toán học bằng PowerPoint, sau đó để học sinh chuyển sang các trò chơi xoay quanh chủ đề đó. Cách này không tốn nhiều công chuẩn bị hơn so với phương pháp truyền thống.”
Khi đã áp dụng cho học sinh lớp 1 và 2, Farr tiếp tục rà soát các thực hành khác trong trường. “Có rất nhiều điều chúng ta có thể làm trong hệ thống hiện tại. Chúng ta chỉ nghĩ rằng mình không thể. Nếu một thực hành không phù hợp với sự phát triển lành mạnh của trẻ, thì tại sao ta lại duy trì nó?”
Ở lớp 5 - nơi học sinh 9-10 tuổi đang gặp khó khăn vì phải ngồi yên trong phòng học chật chội - bà Farr quyết định dỡ bỏ toàn bộ bàn ghế. “Trẻ em thường bị trách móc vì không thể ngồi yên trong các lớp học chật hẹp,” bà nói. “Vậy nên chúng tôi loại bỏ tất cả bàn ghế, để học sinh được ngồi, nằm hoặc đứng tùy ý. Chi phí gần như bằng không, chỉ là một thử nghiệm.”
Trường trang bị thêm ghế lười, ghế nệm, bàn khay, cùng một vài bàn cao để học sinh có thể đứng học. “Tác động ngay lập tức và sâu sắc, đặc biệt với những em học sinh có sự khác biệt về thần kinh. Trẻ được tự do lựa chọn cách và nơi học, có thể di chuyển mà không cần xin phép. Một lớp từng gặp khó khăn trong việc tập trung giờ đây trở nên bình tĩnh, tập trung và gắn kết.”
Một học sinh lớp 5 chia sẻ: “Em thích chỗ ngồi linh hoạt. Nó khiến em thấy rất dễ chịu. Lớp học bình thường đôi khi hơi ngột ngạt. Em thích việc không phải ngồi cố định ở bàn mà có thể ngồi bất kỳ đâu. Em chọn ghế xoay vì nó ít gây tiếng ồn khi xoay hơn. Cả ngày em được chọn chỗ ngồi cùng bạn bè.”
Theo giáo viên, sự thay đổi còn lớn hơn mong đợi: “Khả năng tự điều chỉnh của các em đã cải thiện đáng kể. Các em bình tĩnh hơn, có thể giữ khoảng cách khi cần. Các em tập trung vào việc học nhanh hơn, và tôi có nhiều cơ hội quan sát mức độ tham gia của các em - mức độ đó thật sự sâu sắc.”
Farr cho rằng hệ thống giáo dục lỗi thời cần phải thay đổi khẩn cấp. “Nếu một người từ thời Victoria bước vào lớp học ngày nay, họ sẽ lập tức nhận ra nó. Nhưng thế giới đã thay đổi, và những gì chúng ta biết về não bộ cũng thay đổi. Khoa học thần kinh đã chứng minh trẻ em học thông qua trò chơi.”
Tháng 6 vừa qua, trường của Farr đã vượt qua đợt kiểm định Ofsted với kết quả xuất sắc. “Thanh tra viên hiểu rõ phương pháp học thông qua chơi của chúng tôi. Họ không hề đặt câu hỏi, và đã viết một bản báo cáo rất tích cực.”
Thông điệp mà Farr gửi đến các đồng nghiệp giáo dục là cách tiếp cận này hoàn toàn có thể nhân rộng. “Tôi thật sự bất ngờ trước mức độ hứng thú của học sinh. Nó quá phi thường,” bà nói. “Đừng gọi trường chúng tôi là cấp tiến hay lập dị. Chúng tôi vẫn đang dạy chương trình quốc gia - chỉ là thông qua trò chơi.”
Hoàng Long
(Lược dịch)