Thời gian gần đây, số lượng các vụ cháy nổ tại Việt Nam tăng lên đáng kể. Để giảm thiểu thiệt hại, nhóm khoa học từ Viện Hoá học thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ đã nghiên cứu, triển khai một loại gel dập lửa đa năng.
Cảnh sát Phòng cháy Chữa cháy và Cứu hộ Cứu nạn Tỉnh Tuyên Quang thử nghiệm loại gel dập lửa đa năng của Viện Hoá học - Ảnh: Hà Giang / NDO
Thiệt hại nghiêm trọng do cháy nổ luôn là mối quan tâm hàng đầu của Giáo sư Tiến sĩ Ngô Quốc Anh cùng đồng nghiệp tại Viện Hoá học (IC), thúc đẩy họ tìm tòi, sáng tạo thành công chất dập lửa dạng gel qua nghiên cứu “Công nghệ chế tạo gel chữa cháy thế hệ mới, hiệu quả, đa năng, thân thiện môi trường” mã số TDPCCC.01/21-23 thuộc Đề án Khoa học - Công nghệ Trọng điểm của Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ (VAST).
Sản phẩm nói trên được phát triển từ vật liệu polymer siêu hấp thụ nước (SAP) với khả năng dập lửa nhanh chóng, ngăn cháy lan, mà lại không gây hại cho con người và môi trường. Đây được xem là giải pháp phòng cháy - chữa cháy đột phá, an toàn mà hiệu quả.
Loại gel do VAST nghiên cứu có dạng bột hoặc dạng nhớt lỏng, rất dễ sử dụng khi kết hợp với các thiết bị chứa cháy thông thường có vòi xịt. Thành phần chính của gel là SAP với nguồn gốc thiên nhiên như cellulose và tinh bột trộn cùng các nguyên liệu nano như magie hydroxit và silica. Những hoá chất này bám chặt lên bề mặt vật liệu, chống cháy hiệu quả ở nhiệt độ lên tới 1.300 độ C, và phân huỷ sinh học nên có thể được dùng làm vật liệu chữa cháy lâu dài.
Hai hệ gel VHGEL-01 và VHGEL-02 khi kiểm nghiệm thực tế đã cho thấy khả năng dập được đám cháy loại A (cháy vật liệu rắn) dưới 300 giây, đồng thời bảo vệ được bề mặt các vật liệu như gỗ, bạt, rơm rạ. Hoạt chất có khả năng phân huỷ sinh học giúp gel không lưu lại cặn độc hại trong đất cát và hạn chế giải phóng khí độc.
Theo GS.TS. Ngô Quốc Anh, chủ nhiệm nghiên cứu “Công nghệ chế tạo gel chữa cháy thế hệ mới, hiệu quả, đa năng, thân thiện môi trường”, thành phẩm của nhóm đã được cấp bằng sáng chế giải pháp hữu ích số 39587/QĐ-SHTT.IP. Kết quả nghiên cứu còn có hai bài báo công bố trên tạp chí có chỉ số SCIE, một bài báo đăng trong tạp chí thuộc Scopus, và một bài báo được đăng trên tạp chí uy tín trong nước. Dự án được Hội đồng Nghiệm thu Đề tài Khoa học Cấp Viện Hàn lâm xếp hạng A.
GS.TS. Thái Hoàng từ Viện Khoa học Vật liệu, thành viên Hội đồng Đánh giá, nhận xét kết quả thử nghiệm cho thấy gel chữa cháy đáp ứng các tiêu chuẩn về số lượng, thể tích, chủng loại, chất lượng, trong đó có sản phẩm vượt tiêu chuẩn chất lượng; các tài liệu kỹ thuật, công nghệ và tài liệu tham khảo đều cập nhật và trích dẫn rõ ràng.
Kết quả thu được sau quá trình kiểm nghiệm thể hiện rõ đặc tính, hình thái cấu trúc của gel cũng như hiệu quả dập lửa, minh chứng qua độ chính xác, tin cậy cao. Kết quả dự án được đánh giá góp phần đáng kể vào hướng nghiên cứu kỹ thuật - công nghệ liên quan đến sản xuất gel đa năng thế hệ mới, thân thiện môi trường. Sản phẩm có nhiều tiềm năng ứng dụng vào công tác phòng cháy - chữa cháy và có khả năng sẽ được sản xuất thương mại.
Nhóm nghiên cứu tại IC vẫn tiếp tục nghiên cứu tìm cách cải thiện chất lượng sản phẩm trước khi đưa vào sản xuất đại trà. Đây là đột phá đáng quan tâm trong công cuộc tìm kiếm giải pháp bền vững thông qua áp dụng thành tựu nghiên cứu khoa học vào thực tiễn.
Huỳnh Trọng Nhân
(Lược dịch)