Trong lúc ngành chăn nuôi tại Việt Nam đối mặt với bài toán an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, và phát triển bền vững do thị trường quốc tế đặt ra, Tỉnh Tây Ninh vươn mình trở thành địa phương dẫn đầu về chăn nuôi công nghệ cao, thân thiện môi trường.
Một xưởng sơ chế gà được trang bị dây chuyền hiện đại, tân tiến tại Tỉnh Tây Ninh - Ảnh: vtcnews.vn
Quá trình chuyển đổi sang nông nghiệp quy mô lớn, ứng dụng công nghệ tại Tây Ninh được dựa trên nhiều bài học rút ra từ các hạn chế của mô hình nông nghiệp nhỏ lẻ truyền thống. Nhờ chiến thuật phát triển rõ ràng, nỗ lực huy động vốn đầu tư, và các chính sách hỗ trợ mạnh mẽ nông nghiệp bền vững, Tây Ninh từng bước khẳng định vị thế trung tâm chăn nuôi công nghệ cao tại Miền Nam.
Nhận ra yêu cầu đổi mới, nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã hợp tác với các ông trùm nông nghiệp quốc tế, mang công nghệ tiên tiến vào bối cảnh nông nghiệp địa phương. Đáng chú ý nhất là quan hệ hợp tác chiến lược giữa Tập đoàn Hùng Nhơn và các tên tuổi lâu đời như De Heus từ Hà Lan cùng Bel Ga từ Bỉ. Nhờ đó mà Tây Ninh có thể bám sát các tiêu chuẩn canh tác quốc tế, sở hữu các nông trại đáp ứng 349 tiêu chí đánh giá nghiêm ngặt của chuẩn GAP Toàn cầu, vượt xa 12 tiêu chí thông thường của chuẩn VietGAP nội địa.
Ông Vũ Mạnh Hùng, Chủ tịch Tập đoàn Hùng Nhơn, nói những quan hệ đối tác nêu trên không chỉ là hợp tác về mặt kỹ thuật mà còn biểu trưng cho nỗ lực phát triển nông nghiệp bền vững giữa Việt Nam và Hà Lan.
Trọng tâm của chiến lược hợp tác là Khu phức hợp Nông nghiệp Ứng dụng Công nghệ cao DHN, sáng kiến chủ chốt trong kế hoạch đầu tư gồm 12 dự án dự tính hoàn thành năm 2030. Với nguồn vốn gần 10 nghìn tỷ VND, dự án hiện đã kết thúc giai đoạn đầu, xây dựng xong khu chăn nuôi thông minh.
Giai đoạn 2, kéo dài từ năm 2025 đến năm 2030, bao gồm 6 dự án tập trung vào việc phối giống heo và gà chất lượng cao phục vụ xuất khẩu. Một khi đi vào hoạt động, các cơ sở trên được kỳ vọng đạt doanh thu hằng năm hơn 4 nghìn tỷ VND, tạo công ăn việc làm cho hàng trăm lao động địa phương.
Các dự án Hùng Nhơn được phát triển theo quy trình khép kín, từ khâu phối giống đến sản xuất thức ăn chăn nuôi, giết mổ và chế biến, tất cả đều tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế như ISO, GAP Toàn cầu, đạt nhiều chứng nhận chuyên sâu có liên quan. Đáng chú ý là các cơ sở đều tích hợp hệ thống điện mặt trời hoà lưới, tận dụng tới 30% năng lượng sạch, qua đó giảm thiểu lượng phát thải CO2 so với các trang trại chỉ sử dụng điện lưới quốc gia thông thường.
Nhiều doanh nghiệp khác trong nước cũng đã thực hiện các bước chuyển mình táo bạo. Chẳng hạn như Pacow International do ông Oàn Lộc Phến thành lập đã giành được thị phần thịt bò đông lạnh đầy tiềm năng tại Việt Nam. Đúc kết kinh nghiệm từ Úc, ông Phến mong muốn xây dựng chuỗi cung ứng thịt bò đông lạnh thượng hạng từ Việt Nam cho khách hàng Việt Nam, không thông qua bất kỳ trung gian xuất nhập khẩu nào.
Pacow đã phát triển thành công chuỗi cung ứng khép kín như vậy, từ khâu phối giống cho đến chế biến trong các phân xưởng hiện đại. Quy trình giết mổ được thực hiện trong môi trường đảm bảo vệ sinh chặt chẽ, không cho phép tiếp đất; tiếp đến là bước cấp đông 0-4 độ C trong vòng 24-48 tiếng. Phần thịt cắt ra sau đó được kiểm nghiệm về mặt vi sinh, cho vào túi hút chân không, rồi được đông lạnh để giữ độ tươi mới, có thể sử dụng trong vòng 21 ngày. Các sản phẩm Pacow hiện đã đạt chứng nhận ISO, HACCP, GAP Toàn cầu, và Halal, tức đủ điều kiện thâm nhập các thị trường Hồi giáo và nhiều thị trường quốc tế khác.
Điểm chung của những nhà tiên phong như Hùng Nhơn hay Pacow nằm ở mô hình “từ trang trại đến bàn ăn”, giúp truy được nguồn gốc xuất xứ và đảm bảo tính đồng nhất trong chuỗi sản xuất từ mặt di truyền cho đến quy trình giết mổ và phân phối sản phẩm. Hướng đi này không chỉ đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm và tăng chất lượng thành phẩm mà còn đáp ứng nhu cầu thị trường quốc tế.
Ông Hùng cho rằng mô hình khép kín sẽ giải quyết vấn đề phân mảnh đã tồn tại từ lâu trong ngành nông nghiệp Việt Nam: “Dây chuyền sản xuất bền vững, chất lượng cao không chỉ có lợi cho doanh nghiệp, mà còn cho cả nông dân và khách hàng.”
Một số doanh nghiệp như Pacow còn triển khai mô hình du lịch nông nghiệp, cho phép du khách, học sinh đến trang trại tham quan, tận mắt chứng kiến quy trình sản xuất, và thử qua các sản phẩm thịt bò ngay tại trang trại, từ đó nâng cao nhận thức, giá trị của ngành chăn nuôi gia súc.
Thành tích của Tỉnh Tây Ninh không chỉ đến từ sự may mắn. Được thiên nhiên ban cho phần đất canh tác rộng, màu mỡ, hệ thống nước sạch, vị trí đắc lợi khi liền kề Thành phố Hồ Chí Minh và Cửa khẩu Mộc Bài, tỉnh này còn có lực lượng lao động trẻ đầy năng lượng và mức lương cạnh tranh.
Song, điểm mấu chốt khiến Tây Ninh vượt trội là tư duy của chính quyền địa phương, vốn rất cởi mở đối với giới kinh doanh. Các doanh nghiệp không chỉ được hỗ trợ về mặt thủ tục mà còn được giúp sức về hạ tầng, tài chính, và giải quyết vướng mắc - điểm hấp dẫn hiếm hoi trong mặt bằng chung nông nghiệp đang biến đổi hằng ngày hiện nay. Các tập đoàn như Pacow và Hùng Nhơn không chỉ chú trọng lợi nhuận mà còn triển khai nhiều chương trình thực hiện trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp, đóng góp cho các cộng đồng vùng sâu vùng xa và vùng biên cương như trao học bổng, đào tạo tay nghề, hỗ trợ nhân đạo.
Ông Nguyễn Đình Xuân, Chủ tịch Sở Nông nghiệp và Môi trường Tỉnh Tây Ninh, nói phát triển xanh là nguyên tắc bất di bất dịch của tỉnh. Trước các rủi ro môi trường đến từ hoạt động chăn nuôi, Tây Ninh đặt ra nhiều quy định rõ ràng, cần tuân thủ nghiêm như các trang trại phải ứng dụng công nghệ hiện đại gồm hệ thống tự động chiếu sáng, điều chỉnh nhiệt độ, và cho gia súc ăn. Những giải pháp trên không chỉ giúp tiết kiệm chi phí mà còn thúc đẩy sản lượng, đẩy lùi phát thải.
Các kế hoạch phát triển trong tương lai vẫn sẽ chú trọng tính bền vững, yêu cầu các nhà đầu tư phải thể hiện được năng lực công nghệ tiên tiến, đặc biệt trong phương diện xử lý và tái chế rác thải, cũng như giảm thiểu khí nhà kính.
Tỉnh còn áp dụng các thủ tục khắt khe: yêu cầu tất cả các dự án phải được đánh giá về tác động môi trường, độ tương thích với hạ tầng và mật độ dân số, cùng sự tuân thủ quy hoạch sử dụng đất. Mô hình canh tác đa tầng, vốn tối ưu hoá không gian, giảm lượng nước thải, có phương án kiểm soát mùi, đã chứng minh hiệu quả tại nhiều vùng khác nhau.
Song, trước mắt vẫn tồn đọng nhiều thách thức. Đáng kể nhất là khu vực Đông Nam Bộ (bao gồm Thành phố Hồ Chí Minh, Bình Dương, Bà Rịa - Vũng Tàu, và Tây Ninh) vẫn phải tuân thủ quy định về mật độ gia súc 1,5 đơn vị gia súc/hecta. Con số trên tạo ra rào chắn cho nhiều dự án quy mô lớn. Hiện giới chức trách tại Tây Ninh đang đề xuất Bộ Nông nghiệp và Môi trường điều chỉnh chính sách cho phép cân bằng giữa phát triển nông nghiệp và công tác bảo vệ môi trường.
Tây Ninh ngày một hấp dẫn giới đầu tư nông nghiệp, trở thành biểu tượng chuyển giao giữa truyền thống và hiện đại, từ các hoạt động canh tác nhỏ lẻ, manh mún sang chuỗi giá trị tích hợp công nghệ, từ ước mơ địa phương vươn mình hướng đến các chuẩn mực toàn cầu. Với tầm nhìn và nỗ lực bền bỉ, Tây Ninh chắc chắn sẽ là hình mẫu phát triển chăn nuôi công nghệ cao trong tương lai không xa.
Huỳnh Trọng Nhân
(Lược dịch)