Đạo diễn kiêm biên kịch người Mỹ David Lynch, với phong cách điện ảnh u tối, lạ lùng, đầy tính thử nghiệm và siêu thực, nổi danh qua các bộ phim “Blue Velvet”, “Mulholland Drive”, cùng series truyền hình “Twin Peaks”, vừa mới qua đời hôm 16/01, hưởng thọ 78 tuổi.

Chân dung David Lynch - Ảnh: Dylan Coulter / Guardian

Gia đình ông đăng trên Facebook: “Chúng tôi vô cùng thương tiếc báo tin nghệ sĩ tài năng David Lynch đã qua đời. Gia đình rất mong có được một chút sự riêng tư trong thời khắc tang gia bối rối này. Ông ra đi để lại một khoảng trống quá lớn trên cõi đời. Song, như ông từng nói: “Hãy chú ý đến chiếc bánh vòng chứ đừng để tâm đến cái lỗ giữa nó.” Quả vậy, hôm nay là một ngày thật đẹp, nắng vàng ấm áp soi rọi bầu trời cao xanh vời vợi.”

Vào tháng 8/2024, Lynch tiết lộ ông mắc bệnh khí phế thũng sau nhiều năm hút thuốc và không thể ra khỏi nhà đến phim trường do nguy cơ mắc Covid-19. Đến tháng 11, ông chia sẻ: “Giờ tôi gần như chẳng thể đi từ đầu này sang đầu kia căn phòng. Cứ như thể đang đi mà có ai đó lấy túi ni-lông trùm lên đầu tôi vậy.” Tuy nhiên, ông vẫn trấn an người hâm mộ rằng mình sẽ tiếp tục làm việc, tiếp tục viết kịch bản: “Tôi vẫn còn hạnh phúc lắm, không có chuyện tôi về hưu đâu.” Đầu năm nay, tờ Deadline có đưa tin bệnh tình Lynch trở nặng sau khi cả nhà ông phải di tản vì trận hoả hoạn ở Los Angeles.

Con đường sự nghiệp 50 năm của Lynch mang màu sắc rất riêng: từ thời sinh viên với những tác phẩm ngắn thử nghiệm, tới bộ phim “Eraserhead” khiến công chúng ấn tượng, rồi đến những tác phẩm giúp ông nhận được đề cử Oscar danh giá như “The Elephant Man”, “Blue Velvet”, và “Mulholland Drive”, cũng như bộ phim truyền hình dài tập vang bóng một thời “Twin Peaks”.

Phim Lynch mang màu sắc siêu thực châu Âu, đậm chất noir và kinh dị, khiến khán giả lạc vào mê hồn trận với thời gian phi tuyến tính và các yếu tố siêu nhiên không một lời giải. Phong cách xây dựng câu chuyện của ông có thể sánh với đạo diễn Tây Ban Nha Luis Bunuel, người cũng tạo nên những thước phim thách thức tư duy người xem.

Tài năng của ông không chỉ được minh chứng qua các đề cử Oscar mà còn qua hai giải thành tựu trọn đời: một từ giải Sư tử Vàng tại Liên hoan phim Venice 2006, một từ chính Viện hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh Hoa Kỳ năm 2019. Ngoài ra, không thể không kể đến giải Cành cọ Vàng tại Liên hoan phim Cannes 1990 nhờ bộ phim “Wild at Heart”.

Xuất thân và những năm đầu đời

David Lynch sinh ngày 20/01/1946 tại Missoula, Montana, Mỹ. Bố ông là nhà nghiên cứu làm việc cho Bộ Nông nghiệp. Vì công việc của bố mà gia đình ông nay đây mai đó ở các bang dọc bờ Thái Bình Dương trước khi chuyển đến sống cố định tại Alexandria, Virginia, nơi ông học trường cấp ba.

Tuy là đạo diễn nổi danh, Lynch ban đầu yêu thích hội hoạ hơn. Sau khi đăng ký rồi bỏ học tại Trường Nghệ thuật và Thiết kế Corcoran tại thủ đô Washington, D.C. và Trường Bảo tàng Mỹ thuật tại Boston, Massachusetts, ông được nhận vào Viện Mỹ thuật Pennsylvania tại Philadelphia năm 1965. Tại đây, ông không chỉ cưới người vợ đầu tiên và có con gái đầu lòng, mà còn tập tành làm phim.

Ý tưởng khơi mào cho đam mê này là mong muốn thấy các bức tranh của mình chuyển động được. Trong một phỏng vấn năm 1997, ông chia sẻ: “Tôi vẽ tranh. Và như tôi có nói, tranh tôi vẽ khá u tối. Rồi tôi thấy các nét vẽ trong tranh chuyển động và tôi nghe tiếng gió rít qua. Lúc đó tôi muốn tất cả những thứ này chuyển động và có âm thanh riêng của chúng. Nên tôi bắt đầu làm phim hoạt hình, một dạng tranh vẽ động. Câu chuyện là thế đó.”

Năm 1968, ông sản xuất hai phim hoạt hình ngắn đầu tay, “The Alphabet” và “Six Men Getting Sick (Six Times)”. Cả hai đều thuộc dạng phim thử nghiệm, trong đó “Six Men Getting Sick” là đoạn miêu tả sáu hình người nôn mửa được lặp đi lặp lại sáu lần. Hai năm sau đó, nhờ tiền trợ cấp từ tổ chức Viện Phim Hoa Kỳ (AFI) mới thành lập, ông sáng tác đoạn phim ngắn kết hợp hoạt hình và người đóng mang tên “The Grandmother”.

Thành công đầu tiên

Năm 1971, Lynch cùng vợ con chuyển đến sinh sống tại Los Angeles, California, và theo học ngành điện ảnh tại Viện Nghiên cứu Điện ảnh Nâng cao của AFI. Một năm sau, lấy cảm hứng từ năm tháng mưu sinh tại Philadelphia, Lynch bắt tay vào thực hiện tập bản thảo dài 21 trang cho bộ phim đầu tay của mình (tuy nhiên, trong một cuộc phỏng vấn sau này, ông thú nhận mình không nhớ đã viết nên bản thảo ấy).

Trong vòng 5 năm, Lynch tỉ mỉ làm việc với nhiều cá nhân sau đó đã sát cánh cùng ông trong suốt sự nghiệp như nhà thiết kế Alan Splet, đạo diễn hình ảnh Frederick Elmes, và diễn viên Jack Nance. Thành quả của 5 năm quay phim miệt mài với số vốn ít ỏi là bộ phim trắng đen được Libra Films International sản xuất năm 1977 mang tên “Eraserhead”.

Nội dung phim xoay quanh nhân vật Henry Spencer do Nance thủ vai dần rơi vào cuồng loạn sau khi phát hiện đứa con mới sinh của mình là một thai nhi hình hài quái dị. Sự kết hợp giữa thể loại kịch gia đình và kinh dị thể xác khiến khán giả thảng thốt và phía phê bình ngay lập tức chỉ trích. Các liên hoan phim từ chối giới thiệu tác phẩm này.

Tuy nhiên, khi được đưa sang khung giờ nửa đêm tại các rạp ở New York, San Francisco, và Los Angeles, “Eraserhead” lại được nhiều người đón nhận hơn, dần trở thành tác phẩm kinh điển kén khán giả. Lynch thường đến các buổi chiếu nửa đêm như vậy tại Los Angeles và nói đùa với người đến xem: “Xin đừng hỏi tôi về đứa bé.” Phong cách kỳ quái nửa đùa nửa doạ, dám bứt phá khỏi những gì được cho là lạ thường nhất của ông bắt đầu thu hút sự chú ý từ Hollywood.

Sự nghiệp đi lên

Một trong số những khán giả thích thú sau khi trải nghiệm “Eraserhead” tại Nuart Theater ở Los Angeles là Stuart Cornfield, nhà sản xuất tại Brooksfilms của ông lớn ngành điện ảnh Mel Brooks. Nhờ Cornfield thuyết phục, Brooks đồng ý mời Lynch về làm đạo diễn.

Năm 1977, vở kịch của Bernard Pomerance về “Người Voi” Joseph Merick (tức “Elephant Man”) gây được tiếng vang, tạo cảm hứng cho Lynch thực hiện dự án tiếp theo. Merrick là nhân vật có thật, ông là diễn viên xiếc mắt hội chứng Proteus (làm thân thể và đầu bị dị dạng) sinh sống tại Anh thời Victoria. Gây chú ý với hình dạng khác thường và tâm hồn nhạy cảm, Merrick được xem là người nổi tiếng khắp xứ sở sương mù.

Lynch giao vai chính cho John Hurt - cũng là nhân vật phải hoá trang kỳ công nhất bộ phim. Vai bác sĩ phẫu thuật Bệnh viện London kiêm người giám hộ Merrick được giao cho Anthony Hopkins, và vai cô diễn viên sân khấu West End cho Anne Bancroft, vợ của Brooks. Bộ phim tiểu sử đầy cảm xúc được cả khán giả lẫn giới phê bình khen ngợi và được đề cử tới 8 giải Oscar, trong đó có 3 giải ở các hạng mục Bộ phim Chuyển thể Xuất sắc nhất, Tác phẩm Điện ảnh Xuất sắc nhất, và Đạo diễn Xuất sắc nhất. Có thể nói, “The Elephant Man” đã giúp Lynch khẳng định vị thế của mình tại Hollywood.

Được mời làm đạo diễn “Return of the Jedi” - một trong bộ ba phim Star Wars đầu tiên, Lynch từ chối để tập trung chuyển thể loạt tiểu thuyết vô cùng ăn khách của Frank Herbert - “Dune” (tựa Việt là “Xứ Cát”). Bộ tác phẩm thể loại chính kịch không gian này theo chân các đại gia đình ở các hành tinh khác nhau tranh giành “hương dược” - thứ nguyên liệu thần kỳ chỉ có thể khai thác được trên một hành tinh bị sa mạc bao phủ.

Một số đạo diễn kỳ cựu như Alejandro Jodorowsky hay Ridley Scott đã đầu hàng thử thách đưa câu chuyện tuy hấp dẫn nhưng vô cùng phức tạp kia lên màn ảnh rộng trước khi Lynch cầm trịch dự án. Ông dành nhiều thời gian quy tụ dàn diễn viên quốc tế hùng hậu, bỏ công sức quay dựng tại nhiều phim trường rộng lớn ở Mexico để cho ra một tác phẩm có phần thiết kế sản xuất tựa như Flash Gordon pha trộn với Antonio Gaudi cùng phần hình ảnh và các vai phản diện vừa quái lạ, vừa quá đà theo đúng phong cách Lynch.

Tuy vậy, dự án này bị cắt xén không thương tiếc trong phần hậu kỳ, cho ra thành phẩm không làm bất cứ ai hài lòng. Cả khán giả mong muốn trải nghiệm thiên anh hùng ca tầm cỡ Star Wars lẫn giới phê bình khắt khe đều quay lưng với cách Lynch diễn giải tiểu thuyết của Herbert. Bộ phim kinh phí 40 triệu USD quay trong 3 năm đáng tiếc thay lại là một trong những nỗi thất vọng lớn trong sự nghiệp của Lynch. Lynch từng than thở với Chris Rodley về trải nghiệm thực hiện bộ phim: “Trời ơi, tôi như sắp chết vậy! Sắp chết đó!”

Tuy nhiên, dự án liền sau của ông lại cho thấy phong cách có phần chỉn chu và đứng đắn hơn. “Blue Velvet” ra mắt năm 1986 hội tụ các đặc điểm thường thấy của một tác phẩm mang dấu ấn David Lynch: câu chuyện như một giấc mơ với nhiều tình tiết tình dục và bạo lực; khung cảnh ngoại ô bình yên che giấu các thế lực ngầm đáng sợ; và sự tham gia của hai gương mặt gần như xuất hiện đều đặn trong các tác phẩm của Lynch về sau - Kyle MacLachlan và Laura Dern.

Rũ bỏ vai diễn đấng cứu thế trong “Dune”, MacLachlan trong “Blue Velvet” là một cậu trai trẻ thị trấn bị vướng vào vòng xoáy giết người và dâm loạn trên thành phố. Trong dàn diễn viên còn có Isabella Rossellini, Dean Stockwell, và Dennis Hopper. Hopper đặc biệt gây chú ý khi vào vai phản diện cuồng loạn, mất tự chủ. Tuy gây chia rẽ giới phê bình, bộ phim lại củng cố tính “ngông” của Lynch và giúp ông một lần nữa được đề cử Oscar cho giải Đạo diễn Xuất sắc nhất.

Isabella Rossellini và David Lynch trên phim trường bộ “Zelly and Me” - Ảnh: Sunset Boulevard / Corbis / Getty Images

Tác phẩm thứ tư của Lynch xuất hiện trên màn ảnh rộng là “Wild at Heart”, ra mắt năm 1990, dựa trên tiểu thuyết của Barry Gifford. Nicolas Cage vào vai nam chính, một tay lừa đảo khét tiếng đã gác kiếm, thích nhạc Elvis Presley. Anh cùng bạn gái (do Laura Dern thủ vai) bị một đám lâu la đuổi theo đòi giết; đứng sau mọi chuyện là mẹ cô bạn gái (do chính mẹ Laura Dern, bà Diane Ladd, đóng). Tác phẩm pha trộn các yếu tố bạo lực đẫm máu với bộ phim cổ tích kinh điển “The Wizard of Oz” tuy không được lòng khán giả nhưng lại giúp Lynch có được giải Cành cọ Vàng tại Liên hoan phim Cannes.

Từ trái qua: Dean Stockwell, Francesca Annis, và David Lynch trên phim trường bộ phim “Dune” bản ra mắt năm 1984 - Ảnh: Nancy Moran

Hiện tượng “Twin Peaks”

Cũng năm 1990, David Lynch thực hiện một nước đi ít đạo diễn điện ảnh nào nghĩ đến - chuyển sang chinh phục màn ảnh nhỏ. Ông phối hợp với biên kịch Mark Frost (được biết đến qua series hình sự “Hill Street Blues”) phát triển bộ phim truyền hình dài tập về một vụ án mạng kỳ ảo, siêu thực. Hoà lẫn các yếu tố hài kịch tỉnh lẻ, hình sự phá án, và phong cách xây dựng thế giới như một giấc mơ khó lý giải, “Twin Peaks” từng được mệnh danh “tác phẩm nguyên bản gây ám ảnh nhất từng xuất hiện trên màn ảnh nhỏ Hoa Kỳ”, mở đường cho kỷ nguyên “truyền hình cao cấp”.

MacLachlan lại được mời đóng vai chính, lần này là đặc vụ FBI Dale Cooper nhã nhặn nhưng có phần kỳ quặc. Anh được phái đi điều tra vụ nữ sinh nổi tiếng tại một thị trấn nhỏ bị sát hại dã man. Bắt đầu như bao bộ phim hình sự khác, “Twin Peaks” dần cuốn người xem vào các vấn đề dục cảm, nghiện ngập, mại dâm, và cả chuyện ma quỷ chiếm lấy thể xác. Khán giả tò mò xem các nhân vật được phát triển phức tạp đến đâu và có thêm cú twist siêu nhiên, đáng sợ nào đang chờ đợi họ phía trước. Loạt phim truyền hình giành được 14 đề cử Emmy cho mùa phát sóng đầu tiên.

Thành công ở mùa đầu là vậy, bộ phim mất nhiệt do kéo dài việc tiết lộ hung thủ đã giết Laura Palmer và đội ngũ sản xuất có sự xáo trộn. Hệ quả là “Twin Peaks” bị dừng phát sóng sau 2 mùa, với một cái kết dở dang. Tuy nhiên, nhờ thu hút được lượng người hâm mộ hùng hậu mà David Lynch sau đó còn làm phim lẻ kể về cuộc sống của Laura Palmer trước vụ án tên “Twin Peaks: Fire Walk with Me” và mùa ba của bộ phim mang tên “Twin Peaks: The Return” ra mắt 25 năm sau đó, vào 2017. Cả MacLachlan lẫn Sheryl Lee - nữ diễn viên thủ vai Laura Palmer - đều tham gia hai dự án này.

MacLachlan từng nhận xét Lynch là “một người bí hiểm với trực giác sắc bén, ấp ủ cả một biển trời sáng tạo trong tâm trí”. Nam diễn viên tri ân đạo diễn quá cố đã giúp ông có được sự nghiệp như ngày hôm nay. Bài đăng của ông trên Instagram hôm 16/01 có đoạn: “Cảm tình tôi dành cho Lynch và ông dành cho tôi tựa duyên số vậy; mỗi người đều thấy được những điều tốt nhất ở người còn lại. Nỗi nhớ về ông thật sự không một ngôn từ nào có thể tả được, mà cả tim tôi cũng chẳng thể chịu thấu. Nhờ biết ông mà thế giới tôi viên mãn hơn và giờ đây nó trống trải hơn khi ông không còn trên cõi đời này nữa.”

Tầm ảnh hưởng của “Twin Peaks” lên phim truyền hình Mỹ là rất lớn, nhưng nói đến đóng góp cụ thể nhất, ta có thể kể đến các bộ phim nhiều tập có nội dung xuyên suốt ra đời sau đó. Các bộ phim giả tưởng như “Wild Palms” hay hình sự như “True Detective” tuy không do Lynch đạo diễn hay viết kịch bản, vẫn thể hiện rõ dấu ấn, tầm ảnh hưởng của ông.

Tiếp tục với những tác phẩm điện ảnh siêu thực

Lynch trở lại màn ảnh rộng với dự án “Lost Highway” năm 1997 - bộ phim có sự góp mặt của Bill Pullman, Balthazar Getty, và Patricia Arquette. Tuy không thành công về mặt thương mại, mô-típ án mạng với chi tiết người song trùng trong phim đã được tái sử dụng trong các dự án sau đó.

Ban đầu được thai nghén dưới dạng loạt phim truyền hình tương tự “Twin Peaks”, kịch bản “Mulholland Drive” được công ty StudioCanal bên Pháp mua lại và Lynch được yêu cầu phát triển nó thành phim lẻ. Đi theo thể loại noir quen thuộc, bộ phim ra mắt năm 2001 như một cái cười khẩy dành cho những mặt tối của Hollywood.

Nội dung phim theo chân nữ diễn viên trẻ (do Naomi Watts thủ vai) gặp mặt một người bị mất trí nhớ (do Laura Elena Harring thủ vai) để rồi bị cuốn vào các câu chuyện thao túng tâm lý, phản bội, và cả tự sát. Tác phẩm đáng nhớ này giúp Lynch được đề cử giải Đạo diễn Xuất sắc lần thứ ba tại Oscar và được bình chọn là bộ phim xuất sắc nhất thế kỷ 21 vào năm 2016.

Naomi Watts và David Lynch trên phim trường bộ phim “Mulholland Drive” - Ảnh: Studiocanal / Shutterstock

Năm 1999, dường như để “nghỉ ngơi” sau chuỗi các tác phẩm kỳ quái, Lynch đồng ý đạo diễn “The Straight Story”. Như đúng tên gọi của nó (“straight” nghĩa là thẳng thắn, không vòng vo, nhưng cũng là họ của nhân vật chính), bộ phim do Disney nắm quyền phân phối này dựa trên câu chuyện có thật về người đàn ông lớn tuổi tên Alvin Straight (do Richard Farnsworth thủ vai) lái xe cắt cỏ đi gần 400 km từ Wisconsin sang Iowa để thăm anh trai đang bị bệnh nặng. 

Tuy Lynch không tham gia viết kịch bản, “The Straight Story” vẫn khiến người xem nhớ lại bộ phim cảm động cũng dựa trên câu chuyện có thật mà ông đạo diễn trước đây, “The Elephant Man”. Bộ phim không gây được tiếng vang như các tác phẩm khác nhưng lại được lòng giới phê bình, đồng thời chứng minh rằng Lynch có khả năng gột tả thế giới thực một cách đầy cảm xúc, chứ không cần phải dựa dẫm vào các tình tiết siêu thực vượt quá khả năng lĩnh hội của khán giả. Farnsworth sau đó được đề cử Oscar giải Nam chính Xuất sắc nhất.

“Inland Empire” là bộ phim đầu tiên được Lynch quay hoàn toàn bằng máy kỹ thuật số. Trong tác phẩm kinh dị tâm lý này, Laura Dern vào vai nữ diễn viên trải qua một loạt các sự kiện khó lý giải từ các nhân vật song trùng, những đoạn biến hình kỳ ảo, cho đến các cảnh tượng đầy bạo lực. Vì định dạng kỹ thuật số lúc đó chưa phổ biến trên màn ảnh lớn, bộ phim rất ít được chiếu rạp sau khi ra mắt tại Liên hoan phim Venice năm 2007. Đây cũng là phim lẻ cuối cùng của Lynch. Từ đó đến nay, ông tập trung quay các video cho các nhóm nhạc như Interpol hay Nine Inch Nails.

Thường xuyên bị hỏi về ý nghĩa các bộ phim mình đạo diễn, Lynch lúc nào cũng chọn phương án bỏ ngỏ. Ông từng chia sẻ với Chris Rodley: “Để tôi nói nghe. Nếu anh tìm thấy một quyển sách đầy câu đố, anh hẳn sẽ thử ngồi giải chúng, mà câu nào cũng phức tạp cả. Nhưng bí ẩn sẽ sáng tỏ, khiến ta thích thú. Cuốn sách câu đố này cũng vậy, rồi anh sẽ biết mọi câu trả lời. Vấn đề nằm ở chỗ những gì anh hiểu được là do tự thân anh tìm tòi. Giờ nếu anh có giải thích những gì anh hiểu ra cho người khác, chắc gì người đó tin anh hay thậm chí là hiểu lời giải theo cách anh hiểu.”

Còn trong một cuộc phỏng vấn năm 2018 với tờ Vulture, Lynch bộc bạch tuy đề tài phim của ông khá u tối, đôi lúc bệnh hoạn, nhưng khởi nguồn của tất cả lúc nào cũng là niềm vui. Ông giải thích: “Chuyện là nếu các bạn nảy ra ý tưởng mà bản thân yêu thích vô cùng và muốn hiện thực hoá nó, cả hành trình làm điều đó lẫn kết quả hẳn đều rất vui vẻ. Niềm vui không giống chiếc xe mới; phải tự mình làm mới thấy vui. Nếu bắt tay vào làm mà cảm thấy vui vẻ, ắt thành quả đạt được cũng khiến ta vui như vậy.”

Các hoạt động khác

Bên cạnh công việc đạo diễn, Lynch còn tham gia một số dự án với tư cách diễn viên khách mời. Năm 2022, ông vào vai cố đạo diễn John Ford trong “The Fablemans” - bộ phim bán tự truyện của Steven Spielberg. Trước đó, ông tham gia lồng tiếng hai nhân vật hoạt hình: nhà bác học điên trong “Robot Chicken” và bartender Gus trong “The Cleveland Show” của Seth MacFarlane.

Như đã nhắc đến bên trên, Lynch từng đạo diễn khá nhiều video ca nhạc. Sau khi mùa ba của “Twin Peaks” kết thúc, nhiều người đồn đoán Lynch sẽ sớm thực hiện dự án phim lẻ hay phim bộ mới, nhưng ông tạm gác lại mọi thứ mà chuyên tâm viết nhạc và quay video ca nhạc. Ông hợp tác với nhiều nữ ca sĩ như Julee Cruise, Lykke Li, Karen O, và Christabell. Các album ông cho ra mắt bao gồm “BlueBob” năm 2001, “This Train” năm 2011, và “The Big Dream” năm 2013.

Ông vẫn giữ đam mê hội hoạ từ thời niên thiếu và có thêm sở thích quay vlog những năm gần đây. Lynch từng mang tranh của mình đến một số triển lãm quốc tế. Loạt truyện tranh “The Angriest Dog in the World” của ông được đăng trên tờ Los Angeles Reader suốt 8 năm. Chương trình “cập nhật thời tiết” theo phong cách Lynch phát trên sóng Indie 103.1 đã được Lynch làm tiếp trên các trang xã hội của mình.

Từ những năm 1970, Lynch bắt đầu theo trường phái thiền siêu việt và dần trở thành tiếng nói ủng hộ thực hành này, thành lập Quỹ David Lynch về Giáo dục Tâm thức và Hoà bình Thế giới vào năm 2005, cũng như mời các ngôi sao như Paul McCartney, Ringo Starr, hay Donovan tổ chức hoà nhạc gây quỹ.

Theo trang web chính thức của Quỹ David Lynch, đây là “thực hành ngồi với tư thế thoải mái và nhắm mắt trong vòng 20 phút 2 lần mỗi ngày”. Ông viết trên trang web: “Tôi chưa từng quên thiền một ngày nào cả. Cứ đều đặn mỗi ngày hai lần. Nhờ vậy mà tôi dễ dàng tiếp cận được nguồn năng lượng vô tận, sức sáng tạo vô biên, và chạm đến niềm hạnh phúc sâu trong lòng mình. Cuộc sống tôi nhờ vậy đã được đưa đến mức “giác ngộ thuần tuý” - một món quà vô giá, một món quà tồn tại bên trong tất cả chúng ta.”

Lynch kết hôn bốn lần và từng có thời gian cặp với nữ diễn viên Isabella Rossellini tham gia bộ phim “Blue Velvet” nổi tiếng. Ông ra đi để lại hai cô con gái và hai cậu con trai.

Huỳnh Trọng Nhân
(Lược dịch)