Vừa diễn ra vào thứ Sáu, ngày 01/08 vừa qua, Ngày Bia Quốc tế một lần nữa tôn vinh thức uống lâu đời sở hữu năng lực gắn kết con người đặc biệt mà quốc gia nào cũng yêu thích. Đây không chỉ là ngày dành để thưởng thức vài cốc bia, mà còn là dịp trân trọng thức uống thủ công nguồn gốc vô cùng xa xưa này.
Ảnh: planet_fox / Pixabay
Được tổ chức vào thứ Sáu đầu tiên của tháng 8 mỗi năm, ngày lễ thu hút đến 207 thành phố tại 50 quốc gia trải khắp 6 châu lục tham gia. Bắt đầu bằng buổi tiệc nho nhỏ tại Santa Cruz, California, Mỹ, vào năm 2007, sự kiện quy tụ những ai thích loại thức uống có cồn lâu đời cùng nhau nâng cốc tôn vinh nghề làm bia cũng như những người sản xuất và phục vụ bia.
Nguồn gốc bia
Bia đã đồng hành với con người cả ngàn năm qua. Giả thuyết được nhiều người đồng tình nhất cho rằng thức uống này ra đời ngẫu nhiên khi lúa mạch gặt xong bị để quên trong nước và lên men. Kỹ thuật nấu và ủ bia lớp lang đầu tiên được cho là do người Sumer ở vùng Lưỡng Hà phát triển. Các phiến đất sét từ tận những năm 4300 TCN hay các bình gốm 3400 năm TCN có ghi lại quy trình này.
Kể từ lúc có mặt, bia luôn đóng vai trò quan trọng trong các sự kiện tôn giáo hoặc hội họp xã giao. Được biết người Sumer còn có cả bài thánh ca về nữ thần bia mang tên “Thánh ca Ninkasi” hát từ những năm 1800 TCN. Người Ai Cập thời xưa bất kể là tầng lớp pharaoh hay nông dân hay thầy tư tế đều thường xuyên uống bia. Dần dà, thức uống có cồn này được lan truyền qua các nền văn hoá, tôn giáo khác, để rồi được cả thế giới biết đến và vui vẻ thưởng thức.
Nguyên liệu chính của bia là ngũ cốc lên men, thường là lúa mạch, nước, men, hoa bia. Người xưa cho thêm dầu ô liu và chà là vào hỗn hợp ủ để tăng hương vị. Ngày nay còn có nhiều loại bia có thành phần là các loại thảo mộc, trái cây, có mùi vị vô cùng độc đáo. Quy trình làm bia không chỉ được bảo tồn qua hàng ngàn năm mà còn được phát huy, biến đổi cho phù hợp theo thế hệ.
Nguồn gốc và ý nghĩa Ngày Bia Quốc tế
Vào tháng 8/2007, một người Mỹ tên Jesse Avshalomov sinh sống tại Santa Cruz, California, Mỹ, vì muốn tôn vinh thức uống nổi tiếng và lâu đời nhất hành tinh đã tụ tập bạn bè cùng uống bia và trò chuyện. Ban đầu, anh định chọn 05/8 làm Ngày Bia Quốc tế, nhưng sau khi hỏi ý kiến của nhiều người yêu bia, Avshalomov đã đổi sang dạng ngày linh hoạt là thứ Sáu đầu tiên của tháng 8. Theo anh, tháng 8 được chọn vì thời tiết mùa hè rất hợp với bia và ngày được chọn cũng cách xa những ngày lễ hội khác.
Ý tưởng của Avshalomov dành cho Ngày Bia Quốc tế là: tạo ra dịp thưởng thức bia cùng gia đình và bạn bè; tôn vinh những người đã ủ, nấu, và phục vụ bia tại hàng quán; tìm ra một ngày cố định để tất cả mọi người có thể thực hiện hai điều trên. Đây còn là ngày giao lưu, học hỏi về những kỹ thuật nấu bia, cách kết hợp bia với đồ nhắm, và những lễ nghi liên quan tới loại thức uống nồng hơi men này. Ngoài những hoạt động kể trên, người yêu bia còn có thể tham gia các sự kiện nếm bia, thăm xưởng sản xuất bia, cùng các sự kiện ẩm thực và đồ uống trong ngày này. Trong khi phần lớn bia ngon hơn khi uống lạnh, một vài loại như bia ale phải uống nguội mới đúng chuẩn.
Tại Mỹ vào ngày này, các xưởng ủ bia thủ công thường tổ chức nhiều buổi tham quan và thử bia, tung ra các chai bia phiên bản giới hạn hay mở các đợt khuyến mãi đặc biệt. Bạn cũng có thể dễ dàng tìm thấy lễ hội ngoài trời với nhạc sống hay các xe bán bia với đồ nhắm vui như trẩy hội. Một số hàng quán giảm giá bia, áp dụng mua một tặng một hay các combo bia - đồ nhắm đặc biệt. Người phục vụ bia cũng thường được tiền boa hậu hĩnh hơn.
Tác động kinh tế của bia
Không chỉ mang giá trị văn hoá lâu đời, bia còn đóng góp khá đáng kể vào nền kinh tế toàn cầu. Dự báo thị trường cho thấy cuối năm 2025, doanh thu từ bia có thể đạt tổng cộng hơn 700 tỷ USD toàn cầu, trong đó có 375 tỷ USD từ bia tiêu thụ tại nhà và 333 tỷ USD từ bia bán ở hàng quán. Cũng theo dự báo, tổng lượng bia tiêu thụ có thể lên tới 178 tỷ lít - gồm 125,32 tỷ lít tiêu thụ tại nhà và 52,63 lít tiêu thụ ở các nơi khác.
Liên minh châu Âu (EU) tiếp tục là vùng sản xuất bia lớn nhất. Trong năm 2024, sản lượng bia tại các nước này đạt tổng cộng 34,7 tỷ lít, bao gồm khoảng 2 tỷ lít bia chứa ít hoặc không có cồn. Đi đầu là Đức, sản xuất 7,2 tỷ lít bia có độ cồn lớn hơn 0,5%, kế tiếp lần lượt là Tây Ban Nha, Ba Lan, Hà Lan, và Bỉ.
Đáng chú ý sản lượng bia không cồn tại EU năm nay tăng 11% so với cùng kỳ năm ngoái. Xu hướng bia không cồn nổi lên từ 2018 và sản lượng được dự báo sẽ tăng trung bình 8%/năm cho tới 2029 - ngược lại với bia ale, với sản lượng dự kiến giảm khoảng 2%/năm. Theo cơ quan chuyên về công nghiệp bia rượu IWSR, bia không cồn rất có thể sẽ soán ngôi bia ale vào cuối năm 2025 tính về sản lượng. Ngoài ra, trong khi sản lượng bia tổng thể trong những tháng đầu năm 2025 giảm 1% so với 2024, sản lượng bia không cồn lại tăng lên 9%.
Song dù gì đi nữa, trọng tâm Ngày Bia Quốc tế vẫn là vinh danh con người - từ những thợ ủ tinh chỉnh kỹ nghệ làm bia, cho đến các bartender học cách rót bia điệu nghệ, và cuối cùng là đến những người bạn thân cùng ta nâng cốc. Tất cả đều giúp bia trở thành thức uống nổi tiếng được nhiều người ưa chuộng như ngày nay.
Bia không cồn ngày càng nổi và các vị bia khác lạ ngày càng được chú ý, tinh thần ngày lễ ngày càng nhân rộng. Bất kể nhấm nháp loại bia Đức truyền thống hay loại bia không cồn hiện đại, các “tín đồ” bia trên khắp thế giới đều có thể chung vui vào Ngày Bia Quốc tế, nâng ly vì bề dày lịch sử, vì các thử nghiệm và cải tiến qua các thời kỳ, và vì tính cộng đồng xoay quanh thức uống thú vị này.
Huỳnh Trọng Nhân
(Tổng hợp và Lược dịch)