Được tổ chức vào 19/11 hàng năm, Ngày Quốc tế Nam giới không chỉ tôn vinh những giá trị tích cực mà cánh mày râu mang lại cho thế giới, cho cộng đồng, cho chính gia đình họ, mà còn là dịp thảo luận về những vấn đề quan trọng như sức khoẻ thể chất và tinh thần của nam giới.
Ảnh minh hoạ: Freepik
Đây là ngày dành cho những người bố, người thầy đã làm tấm gương sáng soi rọi cho những bạn nam trẻ tuổi nắm bắt được các phẩm chất và trách nhiệm của một người đàn ông trong xã hội hiện đại, đồng thời sẻ chia những trải nghiệm, tâm tư cá nhân. Các cuộc đối thoại về những vấn đề xúc cảm được khuyến khích, những hoạt động gầy dựng môi trường tích cực, nâng đỡ nhau được thúc đẩy trong ngày này. Tất cả những điều nêu trên đều nhằm bảo vệ nam giới khỏi các dạng phân biệt đối xử, cân bằng lại các quan hệ giới, và có cơ hội phát triển hết tiềm năng của mình.
Khởi nguồn
Người khởi xướng Ngày Quốc tế Nam giới được cho là một giảng viên đại học tại Trinidad và Tobago nhưng ý tưởng dành một ngày tôn vinh đàn ông đã được một người sống ở Malta tên Thomas Oaster thực hiện trước đó. Ông ấp ủ kế hoạch từ năm 1991 nhưng mãi đến ngày 07/02/1992 mới tổ chức ngày đầu tiên dành riêng cho nam giới. Từ năm 1994, ngày 07/02 trở thành ngày tôn vinh phái nam hàng năm tại Malta. Tới năm 2009, đảo quốc này quyết định dời ngày nam giới sang ngày 19/11 để thống nhất với các quốc gia khác.
Thực hiện ý tưởng muộn hơn Oaster 8 năm, nhưng Jerome Teelucksingh, giảng viên lịch sử tại Đại học Tây Ấn ở Trinidad và Tobago, là người có công vận động, phổ biến Ngày Quốc tế Nam giới được cả thế giới hưởng ứng hiện nay. Từ năm 1999, ngày 19/11 hàng năm được ông chọn làm ngày tuyên dương những thành tựu và cống hiến của phái nam. Tại sao lại là ngày này? Lúc đó Teelucksingh chỉ nghĩ đơn giản đây là ngày trọng đại với đội bóng đá quốc gia - môn thể thao “vua” - cũng trùng hợp là sinh nhật cha của ông. Sự kiện địa phương sau đó được lan rộng sang các nước khác và trở thành một ngày tôn vinh chính thức tại hơn 80 quốc gia.
Ở các nước như Jamaica, Ấn Độ, Mỹ, Na Uy, hay Pakistan, một số sự kiện thể thao, hội thảo sức khoẻ, họp mặt tôn giáo, hay hội nghị về các vấn đề của nam giới được tổ chức. Bên cạnh đó là các hoạt động giải trí và gây quỹ nhằm tôn vinh các tấm gương ông cha, chú bác, anh em mẫu mực. Tuy chưa được Liên Hợp Quốc công nhận như Ngày Quốc tế Phụ nữ 08/3, sự kiện này vẫn thu hút rất nhiều sự quan tâm.
Vì sao chúng ta cần Ngày Quốc tế Nam giới?
Bên cạnh những hoạt động vinh danh, Ngày Quốc tế Nam giới còn là cơ hội trao đổi về những thách thức nam giới ngày nay phải đối mặt, đặc biệt là vấn đề sức khoẻ thể chất lẫn tinh thần, xây dựng một xã hội cởi mở hơn cho cả đàn ông trưởng thành lẫn các bạn nam nhỏ tuổi và nam thanh niên, khuyến khích quan hệ giới công bằng.
Thực tế, nam giời thường gặp khó khăn khi phải nói về tình trạng sức khoẻ và tâm lý của mình hơn so với nữ giới. Nguyên do không nằm ở “tính ngoan cố” theo định kiến số đông mà có liên hệ đến các áp lực phức tạp từ xã hội. Ngày Quốc tế Nam giới được đặt ra nhằm phá dỡ những định kiến khiến nam giới hành xử như vậy, đồng thời nhắc nhở chúng ta rằng bảo vệ sức khoẻ chính là hành động có trách nhiệm nhất đối với bản thân và với gia đình mình.
Từ nhỏ, các bé trai đã được dạy là phải biết chịu đau, cả về thể xác lẫn tinh thần, và cho rằng thể hiện bản thân đang bị đau là bộc lộ tính yếu hèn, thấp kém. Áp lực phải “mạnh mẽ như một người đàn ông thực thụ” khiến các bạn bỏ qua những dấu hiệu cảnh báo sớm về bệnh tật, cho rằng chúng chỉ là triệu chứng nhất thời sớm đến chóng đi. Trò chuyện về vấn đề tâm lý như trầm cảm, rối loạn, lo âu, kiệt sức… lại càng khó khăn hơn bởi làm vậy thì các bạn sẽ có nguy cơ bị “mất mặt” với bạn bè đồng trang lứa, bị xem là quá kém cỏi, không thể trở thành “trụ cột gia đình” trong tương lai. Không xây dựng được mạng lưới hỗ trợ rộng rãi như phái nữ, nam giới thường ở lì tại nhà thay vì đi khám sức khoẻ thể chất cũng như tinh thần định kỳ, mà cũng không ai khuyên nhủ, động viên họ làm việc đó.
Ngày này chính là dịp vô cùng thích hợp để thay đổi, hay thậm chí phá vỡ những tư tưởng cổ hủ nói trên. Bởi khi có người đàn ông dám đứng lên làm gương, họ sẽ góp phần hun đúc một xã hội an toàn, công bằng hơn. Ngày này không chỉ dành cho các ông bố dạy bảo con trai mình mà dành cho bất cứ ai muốn dẫn dắt thế hệ nam giới tiếp theo, đặc biệt là các bạn thiếu niên không may mất cha hay không có được một hình tượng người cha thật tốt trong đời, có thể lớn lên thành công dân tích cực mai này.
Những tôn chỉ và hoạt động Ngày Quốc tế Nam giới
Các vấn đề ngày thường ít được chú ý như tỷ lệ tự tử cao ở nam giới và những khó khăn trong giải toả căng thẳng, biểu hiện cảm xúc trở thành đề tài được trao đổi, góp ý cởi mở. Thông qua động viên, chia sẻ trải nghiệm, học hỏi lẫn nhau về sức khoẻ thể chất lẫn tinh thần, một môi trường sống lành mạnh, tích cực hơn được tạo ra không chỉ cho các bạn trẻ mà còn cho những người đàn ông trưởng thành, khiến họ cảm thấy được quan tâm giúp đỡ, sát cánh cùng vượt qua trắc trở tại nhà, tại trường học, tại chốn công sở, hay ngoài xã hội rộng lớn.
Chủ đề Ngày Quốc tế Nam giới năm 2025 là “Tôn vinh đàn ông và các bạn nam trẻ tuổi”. Trọng tâm ngày này là sự ghi nhận tất cả hình mẫu nam giới, từ những nhân vật công chúng nổi tiếng toàn cầu, toàn quốc gia, đến những người xóm giềng đáng quý, và tất nhiên không thể thiếu những người ông, người cha, người chú, người anh trong chính gia đình ta. Đón chào sự kiện năm nay, nhiều chương trình và chiến dịch trực tuyến đã được phát động, hướng tới nâng cao ý thức, khuyến khích các cuộc trao đổi cởi mở, mang tính xây dựng, giúp nam giới tiếp tục là một phần động lực thúc đẩy xã hội phát triển.
Sáu tôn chỉ chính yếu của Ngày Quốc tế Nam giới là:
• Tôn vinh tất cả các tấm gương nam giới, không chỉ những ngôi sao, thần tượng, mà còn những vị anh hùng lao động, những nhà lãnh đạo, những người đóng góp cho xã hội qua các việc làm đầy tính trách nhiệm và vị tha.
• Công nhận những thành tựu, đóng góp tích cực, cũng như vai trò trọng yếu của phái nam đối với gia đình, nhà trường, nơi làm việc, và xã hội.
• Chung tay xây dựng môi trường sống lành mạnh, tạo cơ hội cho nam giới phát huy hết tiềm năng và nội lực của bản thân.
• Đẩy mạnh nâng cao ý thức cũng như cải thiện các dịch vụ chăm sóc sức khoẻ thể chất, tinh thần, và cảm xúc của nam giới, khuyến khích mở lòng, trao đổi về những điều vốn bị cho là cấm kỵ hay bị đánh giá thấp.
• Đảm bảo công bằng giới, không vì lợi ích, nhu cầu của nam mà phương hại đến quyền và lợi ích của nữ, cũng không vì lợi ích, nhu cầu của nữ mà xem nhẹ, chối bỏ, hay xâm phạm quyền và lợi ích của nam.
• Giải quyết những phương diện nam giới vẫn còn chịu nhiều định kiến, chẳng hạn việc bày tỏ cảm xúc, quyền nuôi con, chọn những nghề chăm sóc con người vốn bị mặc định là “công việc của nữ”….
Huỳnh Trọng Nhân
(Tổng hợp và Lược dịch)