Ai được lợi nhờ vào việc tư vấn? Trước hết là các công ty làm trong lĩnh vực đó. Sau đó là cho các CEO - những người có thể đổ lỗi cho lời khuyên bên ngoài nếu thất bại và giành lấy công lao nếu dự án thành công. Và cuối cùng là cổ đông của công ty, nhất là gã khổng lồ niêm yết duy nhất của ngành: Accenture. Từ đầu năm 2015 đến cuối năm 2024, Accenture công ty tách khỏi bộ phận kế toán từ năm 2000 và niêm yết cổ phiếu một năm sau đó đã mang lại mức lợi nhuận tổng (bao gồm cổ tức) khoảng 370%, dễ dàng vượt xa không chỉ chỉ số S&P 500 mà còn cả các đối thủ cùng lĩnh vực tư vấn tài chính như Goldman Sachs và Morgan Stanley. Khi thị trường chứng khoán Mỹ đạt đỉnh cao mới vào tháng 2 vừa qua, giá trị của Accenture chạm ngưỡng 250 tỷ USD, cao hơn 2 ngân hàng đầu tư đối thủ.
Ảnh: Brett Ryder
Tuy nhiên cho đến hiện tại, các nhà đầu tư đã rút khoảng 60 tỷ USD ra khỏi giá trị thị trường của Accenture đồng thời đánh tan sự kiêu hãnh mà Accenture từng thể hiện. Ngày 20 tháng 6, cổ phiếu công ty lao dốc 7% sau báo cáo thu nhập quý gây thất vọng. Dù doanh thu và lợi nhuận hoạt động đều tăng nhẹ hơn kỳ vọng, đạt lần lượt 17,7 tỷ USD và 3 tỷ USD, các hợp đồng với chính phủ Mỹ lại không sụt giảm mạnh như lo ngại trong bối cảnh chiến dịch cắt giảm chi phí DOGE đang diễn ra. Tuy vậy, lượng hợp đồng mới đã giảm quý thứ hai liên tiếp. Cả mảng tư vấn theo dự án lẫn mảng “dịch vụ được quản lý” đều sụt giảm. Số lượng khách hàng ký hợp đồng trị giá trên 100 triệu USD trong quý cũng giảm từ 32 xuống còn 30.
Một phần chỉ là khó khăn nhất thời. Trong sự bất ổn của chiến tranh thương mại toàn cầu và những xung đột địa chính trị ở Trung Đông, nhiều công ty quốc tế đang bận rộn sống sót hơn là “tái định hình” - điều vốn là sở trường của Accenture. Thế nhưng, những vấn đề sâu xa hơn vẫn đang tồn tại. Sau nhiều năm hốt bạc nhờ chỉ người khác cách thích nghi với công nghệ mới từ internet đến điện toán đám mây, giờ đây Accenture cũng gặp tình trạng tương tự, khi kỷ nguyên trí tuệ nhân đã bắt đầu. Khi các “đặc vụ AI” bán tự động tràn ngập toàn cầu, thì ai còn cần tới tư vấn?
Đây chính là câu hỏi khó xử dành cho Julie Sweet, CEO của Accenture từ năm 2019. Câu trả lời hai phần của bà là: khách hàng sẽ cần hỗ trợ với gen-AI nhiều như (thậm chí hơn) các công nghệ trước đó và Accenture hoàn toàn đủ sức để hỗ trợ điều đó. Nhưng cả hai luận điểm này đều không mấy thuyết phục.
Đúng là rất nhiều tập đoàn lớn hiện vẫn không biết rõ về trí tuệ nhân tạo. Khi hỏi các nhà quản lý về sự khác nhau giữa Claude Sonnet 4 và ChatGPT o3 thì đa phần đều lặng thinh. Một khảo sát gần đây của S&P Global cho thấy 42% công ty đã từ bỏ hầu hết các sáng kiến AI, trong khi một năm trước con số này chỉ ở mức 17%. Rõ ràng là họ cần được “dắt tay chỉ việc”.
Câu hỏi được đặt ra là: họ sẽ cần được dẫn dắt trong bao lâu? Thành công của Accenture trong nhiều thập kỷ dựa trên các mối quan hệ đối tác với hàng loạt nhà cung cấp công nghệ - vốn thường có sản phẩm khá phức tạp, cần Accenture đứng ra lựa chọn, triển khai và bảo trì giúp khách hàng. Các bên đều ca ngợi mối quan hệ bền chặt này. Ví dụ, tháng 11 vừa qua, Accenture và Microsoft đã mở rộng liên doanh tồn tại 25 năm - Avanade bằng cách thêm vào một “bộ phận chuyển đổi doanh nghiệp bằng Copilot”. Tháng 5, Accenture và gã khổng lồ phần mềm doanh nghiệp SAP công bố chương trình hỗ trợ các công ty vừa và nhỏ “tái tạo, phát triển và mở rộng” (theo lời bà Sweet) cũng như “vận hành nhanh hơn, hiệu quả hơn và tăng trưởng tự tin hơn” (theo lời CEO SAP Christian Klein).
Tuy nhiên, không ít đối tác của Accenture đang âm thầm tìm cách loại bỏ người trung gian. AI đang được tích hợp thẳng vào sản phẩm của họ sao cho có thể hoạt động “ngay khi mở hộp” và tự động cập nhật, nâng cấp hệ thống theo lệnh người dùng. Các công ty mới như Palantir thậm chí còn cử kỹ sư của mình đến làm việc trực tiếp với khách hàng. Tất cả điều này giúp các doanh nghiệp tiết kiệm được chi phí thuê chuyên gia từ Accenture, theo nhận định của một lãnh đạo công nghệ nào đó.
Tốc độ ký hợp đồng gen-AI mới của Accenture cũng đang chậm lại, từ 200 triệu USD mỗi quý trong năm ngoái xuống còn 100 triệu USD trong 3 tháng gần đây. Điều này được xem là cảm giác an tâm giữa thời điểm được xem là “khởi đầu của một cuộc cách mạng công nghệ”. Theo Tom Rodenhauser từ Kennedy Intelligence (đơn vị chuyên theo dõi ngành tư vấn), với Accenture “AI không phải là bản nâng cấp 2.0 của thời kỳ số hóa”.
Dù bà Sweet luôn khẳng định ngược lại, thời đại AI có vẻ sẽ thuộc về những người tạo ra công nghệ, chứ không phải những người hỗ trợ triển khai. Hãy nhìn lại 10 năm qua: trong 7,5 năm trước khi ChatGPT giới thiệu gen-AI ra công chúng vào tháng 11/2022, lợi suất cổ đông của Accenture là 200%, và triển vọng tương lai (đo bằng tỷ lệ P/E dự phóng) vượt trội so với các công ty như SAP và IBM. Nhưng trong 2,5 năm kể từ đó, cục diện đã đảo chiều. Riêng Palantir hiện có giá trị thị trường gấp 6 lần so với một năm trước, 338 tỷ USD.
Accenture lẽ ra đã có thể tận dụng quyền tiếp cận thị trường vốn để đầu tư vào công nghệ nền tảng sâu (deep tech) như IBM vẫn âm thầm làm dù đã chuyển trọng tâm sang mảng tư vấn từ những năm 1990. Nhưng thay vào đó, công ty lại đốt tiền vào việc mua lại vô số công ty tư vấn nhỏ. Trong đó có khoảng 50 agency quảng cáo và marketing mà, nếu Meta và Google thành công, thì AI sẽ sớm thay thế hoàn toàn.
Sự thật mất lòng
Trong nỗ lực trấn an nhà đầu tư, bà Sweet đã tái cấu trúc công ty xoay quanh mảng “dịch vụ tái định hình” (reinvention services). Đơn vị mới này gộp tất cả mảng kinh doanh của Accenture thành một “cửa hàng một điểm đến” phục vụ mọi nhu cầu của khách hàng. Người đứng đầu là Manish Sharma lãnh đạo Accenture tại Mỹ. Nhưng điều này không khác gì hiện tại và vai trò mới của ông Sharma lại giống hệt vai trò cũ của bà Sweet trong việc điều phối toàn công ty. Nếu thực sự muốn tránh nguy cơ bị AI cho “ra rìa”, có lẽ Accenture cần một lời khuyên... tốt hơn.
Việt An
(Lược dịch)