Victoria Beckham mới đây đã nhắc nhở chúng ta, những năm 1990 và 2000 là quãng thời gian đầy độc hại đối với phụ nữ dưới ánh đèn công chúng. Vấn đề là sự ác ý và tàn nhẫn nhắm vào phụ nữ chưa bao giờ lỗi thời.
Bạn có phải là một phụ nữ trẻ trong thập niên 90 hay 2000 không? Nếu có (và cả tôi nữa!), thì lẽ ra chúng ta xứng đáng được bồi thường. Khi ấy chưa phải đối mặt với dàn “influencer” mạng xã hội cùng những ca phẫu thuật cấy ghép vòng ba, nhưng thời kỳ đó vẫn vô cùng độc hại. Báo lá cải Anh tràn ngập hình ảnh người mẫu bán nude, còn các tạp chí lại rót đều đặn vào đầu công chúng những nội dung miệt thị ngoại hình, mốt “heroin chic” cùng quan niệm rằng Bridget Jones - chỉ nặng có 62kg - là quá béo và đáng xấu hổ.
Joan Rivers từ lâu đã nổi tiếng với những phát ngôn chê bai ngoại hình người khác - Ảnh: Tristram Kenton/The Guardian
Nếu bạn đã quên sự khủng khiếp ngày đó, hãy lên mạng vì bằng chứng vẫn lan truyền chóng mặt. Tuần trước chẳng hạn, đoạn video cuộc thi “Buttaface Competition” tai tiếng của MC Howard Stern hồi những năm 2000 lại nổi rần rần trên mạng xã hội. Đây là cuộc thi tìm “thân hình đẹp nhất” nhưng “khuôn mặt xấu nhất”, trong đó phụ nữ mặc bikini phải đeo túi giấy trên đầu. Ở một đoạn clip, đám đông bắt đầu giả vờ nôn ọe khi một phụ nữ rất hợp chuẩn vẻ đẹp đương thời bỏ chiếc túi ra. Không rõ giờ cô ấy sống thế nào, nhưng tôi chỉ hy vọng cô đang có một cuộc đời hạnh phúc.
Một minh chứng khác từ “thời đen tối” cũng mới được đào lại là bài báo cách đây 18 năm của tạp chí đàn ông Maxim, liệt kê danh sách “Những phụ nữ kém gợi cảm nhất hành tinh”. Sarah Jessica Parker bị gán biệt danh “người đàn bà mặt ngựa” và bị gọi là “người kém gợi cảm nhất trong nhóm những phụ nữ vốn đã chẳng gợi cảm” trong danh sách năm 2007. Parker khi ấy hoàn toàn có lý khi tức giận, sau này bà nói: “Đó là sự kết án, là điên rồ. Tôi biết phải làm gì đây?”
Bài viết của Maxim - hiện đã bị xóa khỏi internet - cũng không ngần ngại công kích Britney Spears, viết rằng cô đã “mất khả năng biểu diễn, nhưng lại tăng thêm khoảng 23 pound (hơn 10kg) mỡ”. Trong cuốn hồi ký xuất bản năm 2023, Spears kể rằng việc cô cạo đầu năm 2007 và nổi loạn là cách “phản kháng” lại.
Spears không phải ngôi sao duy nhất lên tiếng về cách truyền thông từng đối xử với mình. Năm ngoái, Kate Winslet bật khóc trong một cuộc phỏng vấn truyền hình khi nhớ lại chuyện bị body-shaming lúc mới 22 tuổi, thời “Titanic”. Winslet khi đó bị bắt nạt không ngừng, đạo diễn Titanic James Cameron bị đồn đã đặt cho cô biệt danh “Kate Weighs-a-Lot” (Kate Nặng ký), còn cố danh hài Joan Rivers thì châm chọc: “Nếu Kate Winslet giảm vài ký thì Titanic đã chẳng chìm.” Rivers vốn nhiều lần buông lời miệt thị ngoại hình: bà ta từng chỉ tay vào Oprah Winfrey và bảo phải giảm ngay 15 pound.
Giờ đây, Victoria Beckham cũng lên tiếng về việc cơ thể mình bị săm soi thời còn là thành viên Spice Girls, trong một series tài liệu sắp phát sóng trên Netflix. “Khi nhìn lại môi trường truyền thông thập niên 90, thực sự rất khắc nghiệt,” một nguồn tin trong giới chia sẻ với Page Six. Phim tài liệu cũng sẽ chiếu lại cảnh MC truyền hình Chris Evans ép Victoria Beckham bước lên cân ngay trên sóng năm 1999 - chỉ 2 tháng sau khi cô sinh Brooklyn.
“Bạn có thể tưởng tượng chuyện đó diễn ra ngày nay không?” Beckham trả lời Vogue Australia năm 2022, nhắc lại ký ức bị cân trực tiếp trên sóng. Thực sự thì không. Một phần tư thế kỷ sau trò đùa đó, việc miệt thị ngoại hình công khai trên truyền thông chính thống có ít hơn. Nhưng điều đó không đồng nghĩa mọi chuyện đã thay đổi theo hướng tích cực. Nó cũng chẳng có nghĩa, như Beckham nói năm 2022 với Grazia, rằng “chuẩn gầy” đã lỗi thời.
Ngược lại, dù phong trào “body positivity” có một thập kỷ rực rỡ trong những năm 2010, hiện nay dường như ta đang quay ngược. Phẫu thuật thẩm mỹ ngày càng trở nên bình thường hóa, với nhiều phụ nữ trẻ đi hút mỡ má để có khuôn mặt hốc hác hơn. Và tất nhiên, chúng ta đang sống trong thời đại Ozempic. Cơn sốt thuốc GLP-1 đang góp phần đưa “thân hình siêu gầy” trở lại thời thượng, mở ra cái mà một cây bút Guardian mới đây gọi là “mùa hè co lại của những cô gái”. Khác chăng, hình mẫu được tôn vinh giờ không còn là dáng “heroin chic” của thập niên 90, mà là một thân hình mảnh mai nhưng săn chắc - phong cách “công chúa Pilates”. Thế nhưng xu hướng là gì thì cũng mặc thôi - việc kiểm soát cơ thể phụ nữ dường như chẳng bao giờ lỗi mốt.
Hoàng Long
(Lược dịch)