Không một bóng người, cũng không có loài vật nào biết nói tiếng người, bộ phim hoạt hình phiêu lưu đạt giải Oscar năm nay được “lồng tiếng” hoàn toàn bởi động vật.

Thế giới “Flow” đẹp như tranh vẽ; đồ hoạ các nhân vật đơn giản, có thể nhận ra phương pháp tạo hình từ khung phác thảo cơ bản - Ảnh: Madman

Nhiều video đăng tải lên mạng xã hội còn cho thấy thú cưng hứng thú thế nào với “Flow”. Liệu những phản ứng trên thật sự có ý nghĩa gì không hay chỉ là lời đáp lại những âm thanh hết sức chân thật trong phim? Ta không thể biết được điều đó. Chỉ biết rằng, các bạn thú cưng trong những video trên hẳn phải có “trải nghiệm” rất độc đáo với bộ phim này.

Zilbadios nói về bộ phim: “Tôi muốn kể lại trải nghiệm học cách làm việc với người khác của chính bản thân” -  Ảnh: Madman

Đặc biệt là các chú mèo có vẻ sẽ dễ “đồng cảm” với nhân vật chính của phim - một con mèo đen tuyền không tên với đôi mắt vàng choé, nhìn khá giống Jiji trong bộ phim nổi tiếng của hãng Ghibli “Kiki’s Delivery Service” (tựa Việt: “Dịch vụ giao hàng của phù thuỷ Kiki”). Bộ phim bắt đầu với hình ảnh nhân vật chính nhìn ảnh phản chiếu của mình trên một dòng sông trong rừng. Theo chân chú mèo, ta đến ngôi nhà gỗ cũ kỹ của chú, với đầy tượng mèo đặt ngoài sân. Chú nhảy qua khung cửa sổ, đáp xuống giường, đi vòng quanh, vươn mình ngáp dài, rồi ngủ thiếp đi, không màng đến thế giới chuyển mình ngoài kia.

Thế giới của “Flow”, vì một lý do nào đó, không còn bóng người, kể cả chủ của chú mèo đen. Nhưng nhìn qua trận đại hồng thuỷ trong phim, có thể đoán rằng loài người đã bị diệt vong bởi những thiên tai do chính hành động của họ gây ra.

Chật vật với dòng nước lũ ngày càng dâng cao, chú mèo may thay leo lên được chiếc thuyền buồm thoát nạn trong gang tấc. Hình ảnh chiếc thuyền gợi nhớ lại huyền thoại tàu Nô-ê trong Kinh Thánh, với “thuyền viên” là các loài vật khác nhau: một con chuột lang nước thích ngủ (do lạc đà con “lồng tiếng” - một quyết định gây tranh cãi), một con vượn cáo đuôi vòng ham của, một con chó Labrador thích đùa giỡn, và một con diều ăn rắn bệ vệ. Cả bọn cãi vã, vật lộn nhau, nhưng dần dà học cách chung lưng đấu cật. Chiếc thuyền buồm lặng lẽ đi qua một thành phố cổ kính hoang tàn - dấu tích còn sót lại cho thấy đã từng có bóng dáng con người nơi đây.

Chiếc thuyền buồm trong phim gợi lại hình ảnh con tàu Nô-ê trong Kinh Thánh - Ảnh: Madman

Thỉnh thoảng, cả bọn được phen hớp hồn trước con cá voi khổng lồ thoắt ẩn thoắt hiện, nhờ nước lũ mà bơi vào sâu trong rừng. Hình ảnh cá voi ngụp lặn phía chân trời vừa tráng lệ lại vừa choáng ngợp, như lời cảnh tỉnh cho thế giới đương đại.

Trong một phỏng vấn, đạo diễn Gints Zilbalodis có chia sẻ: “Viết thêm thoại cho nhân vật chắc chắn sẽ khó hơn, nhưng tôi cũng muốn thử sức mình với phim có thoại” - Ảnh: Madman

Gints Zilbalodis, đạo diễn bộ phim, cho biết anh lấy cảm hứng từ nhà làm phim người Pháp Jacques Tati, vốn nổi tiếng với các tác phẩm hài kịch không lời. Có thể nói, không gian trong tác phẩm của Zilbalodis hút hồn đến choáng ngợp, vừa nên thơ lại vừa có chút gì đó ngộ nghĩnh: như cảnh chú mèo lặn xuống nước, vây quanh toàn cá là cá rực rỡ sắc màu, như thế chú đang trôi nổi trong không trung; hay cảnh các con vượn cáo đeo đầy vàng vòng, vương miện cướp được trước đó ngồi trên chiếc thuyền xuôi dòng trông không khác gì đoàn lữ hành lạc trong rừng sâu.

Bộ phim dựng hoàn toàn bằng phần mềm vẽ 3D Blender chăm chút từng chi tiết cho từng cảnh vật, song với dàn nhân vật chính lại dùng phương pháp đồ hoạ đơn giản hơn, tựa như những gì từng thấy trong các tựa Playstation cũ kỹ. Ấy thế mà lại là quyết định sáng suốt: phác thảo đơn giản cộng với âm thanh thu từ động vật thực tế làm chúng bộc lộ các cảm xúc tự nhiên hơn nhiều so với các sản phẩm hoạt hình cố gắng mô phỏng sát thực tế nhất có thể, hiện đang là chuẩn mực tại Hollywood.

Ở nhiều khía cạnh khác nhau, “Flow” là đối trọng cho khuôn mẫu hoạt hình của các hãng sản xuất tên tuổi, vốn đã thoái trào cả chục năm nay hoặc hơn. Thật khó có thể nhớ lại một bộ phim Disney, Pixar, hay DreamWorks nào khiến ta sững sờ, rồi đắm chìm trong thế giới tưởng tượng đến thế. Có thể kể ra “WALL-E” được Pixar cho ra mắt năm 2008: nửa đầu bộ phim cũng là trường đoạn đậm chất Tati, hầu như không có nhân vật người hay đoạn thoại nào.

Vì vậy không khó hiểu vì sao tầm nhìn nghệ thuật của “Flow” dường như bị giới hạn đi đôi chút khi các nhân vật bất ngờ thể hiện các hành động, cảm xúc rất “người”, hay trong phân đoạn bầu trời đầy sắc màu huyền ảo, đối lập hoàn toàn với bầu không khí hoang dã, nguyên sơ hiển hiện trong phần lớn bộ phim.

Ngoại trừ chuột lang nước (ngoài cùng bên trái), tất cả các nhân vật của phim đều được động vật thật “lồng tiếng” - Ảnh: Madman

Song, đoạn kết đầy cảm xúc nhân văn và nhuốm màu cổ tích vẫn không làm mất đi vẻ đẹp tự nhiên của “Flow”. Mặc cho cảm giác buồn man mác, đây không phải bộ phim chiêm nghiệm về sai lầm trong quá khứ; mà chấp nhận rằng sự sống này thực chất tồn tại trong nhất thể, rằng biến đổi lớn lao đến đâu cũng chỉ là một phần trong chu kỳ tự nhiên. Hay như diễn viên gạo cội Jeff Goldblum đã từng nói - sự sống luôn tiếp diễn, dẫu có mặt con người hay không.

Huỳnh Trọng Nhân
(Lược dịch)