Béo phì vẫn đang ảnh hưởng đến hàng triệu người trên toàn thế giới. Dù các loại thuốc giảm cân mới đã cho thấy nhiều hứa hẹn, không phải ai cũng đạt hiệu quả và một số người gặp phải tác dụng phụ ngoài ý muốn. Hiện nay, các nhà khoa học tại Viện Nghiên cứu Chuyển hóa Max Planck đã đạt được một đột phá quan trọng: họ đã xác định được một nhóm tế bào thần kinh cực nhỏ trong não đóng vai trò chủ chốt trong việc kiểm soát cảm giác thèm ăn và cân nặng. Phát hiện này có thể mở ra hướng tiếp cận điều trị béo phì mới, chính xác hơn và ít tác dụng phụ hơn.
Các nhà khoa học đã phát hiện ra một yếu tố kích hoạt tình trạng ăn quá mức đến từ não bộ: một nhóm tế bào thần kinh chuyên biệt, cực nhỏ - khi được kích hoạt - sẽ làm tăng cảm giác thèm ăn và dẫn đến béo phì - Ảnh: SciTechDaily.com
● Các nhà nghiên cứu đã phát hiện ra một nhóm nhỏ tế bào thần kinh chuyên biệt nằm ở vùng dưới đồi (hypothalamus) có ảnh hưởng đến cảm giác đói và quá trình tăng cân.
● Những tế bào này phản ứng với leptin - một loại hormone tự nhiên có chức năng ức chế cảm giác thèm ăn.
● Phát hiện này có thể dẫn đến việc phát triển các liệu pháp mới, chính xác hơn và ít tác dụng phụ hơn so với thuốc hiện nay.
Phát hiện nhóm tế bào não liên quan đến béo phì
Hình ảnh hiển vi của các tế bào thần kinh trong não chuột. Ảnh chụp bằng kính hiển vi quét laser cho thấy sự gia tăng biểu hiện mRNA của NPY trong các tế bào thần kinh PNOC sau khi thụ thể Leptin bị loại bỏ. Pnoc (màu xanh lá), Npy (màu lục lam) và Agrp (màu đỏ tía) - Ảnh: M. Holms / Max Planck Institute for Metabolism Research
Trong một nghiên cứu đầy thú vị, các nhà khoa học đã xác định được một nhóm tế bào thần kinh nhỏ trong não chuột có thể kích hoạt hành vi ăn uống quá mức, dẫn đến béo phì. Những tế bào thần kinh này, được gọi là tế bào PNOC/NPY, cũng tồn tại trong não người. Sử dụng các công cụ di truyền và phân tử tiên tiến, các nhà nghiên cứu đã có thể phân tích các tế bào này ở cấp độ đơn bào và phân loại chúng thành các nhóm riêng biệt. Trong số đó, chỉ một cụm nhất định có vẻ là nguyên nhân trực tiếp gây ra hành vi ăn quá mức.
Việc loại bỏ thụ thể leptin dẫn đến tăng cân
Phát hiện càng trở nên đáng chú ý hơn khi các nhà nghiên cứu tìm hiểu cách các tế bào này tương tác với leptin - một hormone do mô mỡ tiết ra, có chức năng giúp ức chế cảm giác đói. Họ phát hiện rằng khoảng 10% số tế bào PNOC có thụ thể leptin. Khi các thụ thể này bị loại bỏ trên chuột, những con vật này đã ăn nhiều hơn rõ rệt và tăng cân nhanh chóng.
“Chúng tôi khá ngạc nhiên khi một nhóm tế bào thần kinh nhỏ như vậy lại có thể trực tiếp dẫn đến béo phì”, tác giả chính của nghiên cứu - Marie Holm Solheim chia sẻ.
Nhắm đến các tế bào thần kinh để điều trị béo phì
Các nhà nghiên cứu dự định sẽ tiếp tục nghiên cứu sâu hơn nhóm tế bào thần kinh này, nhằm xác định thêm các mục tiêu cụ thể có tiềm năng can thiệp bằng thuốc và đưa chúng vào các liệu pháp dược lý.
“Chúng tôi hy vọng rằng những loại thuốc tác động đến nhóm tế bào thần kinh chuyên biệt này sẽ mở ra các liệu pháp thay thế đầy hứa hẹn. Tuy nhiên, vẫn còn một chặng đường dài phía trước trước khi có thể áp dụng trên người”, trưởng nhóm nghiên cứu - Giáo sư Jens Brüning cho biết.
Việt An
(Lược dịch)