Du lịch vùng Kolkata, vốn chủ yếu đón khách từ Bangladesh, bị ảnh hưởng nặng nề trong cuộc bạo loạn vừa qua.
Khu “Mini Bangladesh” tại Kolkata, Ấn Độ, ảm đạm khi hầu hết hàng quán đóng cửa - Ảnh: Gurvinder Singh/Al Jazeera
Năm 2023, Aditya Manaksia mong muốn mở rộng kinh doanh nên bắt đầu xuất khẩu thực phẩm sang Bangladesh. Giờ đây, chuyên viên xuất khẩu 43 tuổi cư trú tại Kolkata, Ấn Độ, đứng ngồi không yên bởi nước bạn rơi vào bất ổn chính trị vào tháng 7 năm nay. Các cuộc biểu tình phản đối biên chế việc làm lên đến đỉnh điểm khi Thủ tướng Sheikh Hasina buộc phải rời bỏ chức vụ và tháo chạy hôm 05/8.
Aditya Manaksia, chuyên viên xuất khẩu người Ấn Độ, lo ngại về tình trạng bất ổn tại Bangladesh - Ảnh: Gurvinder Singh/Al Jazeera
Tổng giá trị các mặt hàng Manaksia xuất khẩu, bao gồm gia vị, dừa, và mì nui, trong năm tài khoá kết thúc vào tháng 3/2024 lên đến 10.000 USD. Manaksia chia sẻ: “Tôi muốn mở rộng doanh nghiệp của mình sang Bangladesh, nhưng rồi lực bất tòng tâm vì bạo loạn. Giờ tôi không biết trước mắt sẽ còn những biến cố nào, chỉ cầu cho tình hình sớm trở lại bình thường.”
Rajeev Goenka, nhà khởi nghiệp tại Kolkata sở hữu xưởng dệt may tại Dhaka, Bangladesh, nói tình hình bất ổn khiến doanh nghiệp của anh cũng bấp bênh. Xưởng Goenka may được khoảng 3 triệu bộ quần jeans và áo sơ-mi mỗi năm. Song, hoạt động sản xuất đã phải dừng lại từ hồi tháng 7 do các cuộc biểu tình.
Chủ xưởng người Ấn phải trấn an khách hàng tại châu Âu rằng vẫn sẽ theo kịp tiến độ, nhưng lại không biết có thể giữ đúng cam kết hay không: “Chúng tôi còn không chắc các ngân hàng tại Bangladesh có cấp thư tín dụng (L/C) cho phép giao thương xuyên biên giới hay không. Giờ chỉ có nước ngồi nghe ngóng tình hình. Còn quá sớm nên chẳng thể nói được thiệt hại vì cuộc bạo loạn lên đến bao nhiêu.”
Quan hệ giao thương mạnh mẽ
Ấn Độ giao thương mạnh mẽ với Bangladesh - một trong 10 đối tác xuất khẩu hàng đầu của Ấn. Trong năm tài khoá 2023, Ấn Độ xuất khẩu 11,1 tỷ USD các mặt hàng vải vóc, trà, cà phê, linh kiện ô tô, hàng điện, hàng nông nghiệp, sắt, thép, và nhựa, đồng thời nhập quần áo may sẵn, da và sản phẩm bằng da,… với giá trị lên đến 1,8 tỷ USD.
Ajay Srivastava, nhà sáng lập Global Trade Research Initiative, cho rằng giá trị xuất khẩu của Ấn Độ trong những năm gần đây có phần giảm sút do nước này ra lệnh cấm xuất khẩu gạo basmati để phục vụ nhu cầu tiêu dùng nội địa và số lượng sàn giao dịch ngoại tệ tại Thủ đô Dhaka, Bangladesh, vô cùng thấp, làm quốc gia láng giềng này không đủ năng lực nhập khẩu.
Song, Srivastava lạc quan rằng hoạt động thương mại sẽ sớm quay lại: “Bangladesh là một quốc gia khôn ngoan và khó có thể đóng cửa mãi với anh hàng xóm Ấn Độ. Tình hình sẽ sớm trở lại bình thường nếu nhóm tín hữu bảo thủ không can thiệp. Giới xuất khẩu nên thận trọng và dùng L/C cho mọi giao dịch tại Bangladesh.”
Ngành duy nhất không phải lo về tình hình bất ổn tại Bangladesh là ngành mua bán sợi bông. Để đảm bảo 47 tỷ USD giá trị xuất khẩu quần áo của mình, Bangladesh phải dựa phần lớn vào sợi vải thô nhập từ Ấn Độ; phía xuất khẩu bên Ấn Độ cũng cho biết họ hoàn toàn có thể đạt được chỉ tiêu năm nay.
Chủ tịch Atul Ganatra từ Hiệp hội Sợi bông Ấn Độ, cho hay: “Chúng tôi đặt chỉ tiêu xuất khẩu khoảng 2,8 triệu kiện bông sang Bangladesh trong khoảng tháng 9 năm ngoái đến tháng 9 năm nay.” Một kiện bông nặng khoảng 170 kg.
Ajay Sahai, Tổng giám đốc Liên hiệp các Tổ chức Xuất khẩu Ấn Độ, cho biết tình hình tại hai bên biên giới đang dần trở lại bình thường: “Một số cửa khẩu đã cho thông xe và mọi hoạt động tại khu vực đó sắp ổn định trở lại. Bangladesh dù sao cũng rất cần lương thực, thực phẩm do chúng tôi xuất khẩu vì hàng nhập từ các nước khác phải chịu giá rất cao.”
Trước dự báo khả quan đó, Kaustav Palit, chuyên viên 55 tuổi chuyên xuất khẩu hành tây, gừng, me, và các loại nông sản tươi khác sang Bangladesh, lại nghĩ rằng ngoài kia còn rất nhiều rủi ro: “Mặt hàng chúng tôi xuất khẩu là nông phẩm tươi, rất dễ bị hư hại, mục rữa trong thời gian ngắn. Xe tải vận chuyển bị chặn ở cửa ngõ sẽ là vấn đề vô cùng lớn. Mỗi năm tôi xuất khoảng 100.000 USD nông sản sang Bangladesh nên rất cần đảm bảo khâu vận chuyển, không thì lại lỗ nặng… Vậy nên chúng tôi vẫn rất lo ngại về tình hình chính sự trong thời gian tới.”
“Vắng tanh không một bóng người”
Nhiều đơn vị kinh doanh nhỏ lẻ tại Kolkata cũng bị ảnh hưởng nặng nề. Bang Tây Bengal có quan hệ giao thương chặt chẽ với Bangladesh do cả hai sát bên nhau, mà ngôn ngữ và tập quán ăn uống cũng khá tương đồng. Nhiều khu vực tại Kolkata được gọi là “Mini Bangladesh” do chịu ảnh hưởng từ Bangladesh và đón nhiều du khách từ nước này. Kha khá tên quán ăn, khách sạn, công ty du lịch tại đây được đặt theo tên các con đường tại Bangladesh. Những đơn vị kinh doanh tập trung tại hai con phố Marquis Street và Free School Street dựa hoàn toàn vào du khách Bangladesh và vì vậy phải chịu cảnh ế ẩm trong thời gian gần đây.
Các quán ăn và nhà trọ tại Kolkata, India, chuyên phục vụ du khách Bangladesh giờ bị bỏ không - Ảnh: Gurvinder Singh/Al Jazeera
Kingshuk Saha, ông chủ 39 tuổi của quán ẩm thực Bangladesh, ngao ngán khi doanh thu giảm 80% do du khách ngừng ghé thăm: “Phần lớn thực khách là người Bangladesh đến đây trong các kỳ nghỉ hay chuyến công tác; họ cũng thường đặt phòng trong khu vực xung quanh.”
Ông bổ sung: “Quán chúng tôi vẫn đông khách vào buổi trưa, nhưng những giờ khác đều vắng tanh không một bóng người. Nếu cứ tiếp tục như vầy, chúng tôi sẽ chẳng thể trả nổi lương nhân viên. Chính phủ Ấn Độ cũng đã ngưng cấp visa cho người Bangladesh vì biểu tình. Chúng tôi hy vọng chính quyền bên đó ổn định trở lại để giúp những doanh nghiệp bên đây.” Được biết các cơ quan cấp visa Ấn bên Bangladesh vẫn đóng cửa đầu tháng 8 này do căng thẳng tiếp diễn.
Manotosh Kumar Saha, Chủ tịch hội doanh nghiệp địa phương, chia sẻ trong số 200 khách sạn và nhà trọ lớn nhỏ trong khu vực, hầu hết đều chỉ lấp được 10% số phòng, trong khi tỷ lệ đặt phòng vào những ngày lễ Hồi giáo lúc trước có khi lên tới 100%. Nhiều du khách Bangladesh cũng không có tiền đi du lịch do Internet tại thủ đô đã bị cắt, làm họ không chuyển tiền được. Saha cho biết: “Chúng tôi có hỗ trợ tài chính cho vài khách hồi hương. Cộng đồng doanh nghiệp tại vùng này hiện phải chịu khủng hoảng nặng nề.”
Phía điều hành tour cũng gặp vấn đề khi ngày càng ít tuyến buýt chạy qua lại giữa hai nước. Bidyut Chakraborty, nhà điều hành xe buýt tư nhân, nói: “Thường mỗi ngày chúng tôi chạy 7 chuyến chở 28 hành khách sang Dhaka; nhưng giờ chỉ còn khoảng 1-2 chuyến hoạt động thôi. Nhà điều hành nào cũng thế cả.”
Shah Alam, chủ tiệm phụ tùng ô tô 46 tuổi sinh sống tại Dhaka, có du lịch Kolkata đầu tháng 8. Ông nói lúc đó, nhân viên ông phải đóng cửa tiệm 4-5 ngày, nhưng mọi người vẫn hy vọng tình hình sẽ tốt đẹp hơn: “Lúc đó, tiệm phải đóng cửa; không ai muốn mở cửa làm việc trong lúc dầu sôi lửa bỏng cả. Tiệm tôi nhập phụ tùng ô tô từ Ấn Độ khoảng 10 năm nay rồi nhưng chuyện này thì mới gặp lần đầu. Tình hình những ngày tới chắc sẽ khá khẩm hơn.”
Huỳnh Trọng Nhân
(Lược dịch)