Thế hệ Genz có vẻ đang rơi vào tình trạng mệt mỏi về kinh tế.
Theo một khảo sát gần đây của Credit Karma, khoảng một nửa (49%) người trưởng thành thuộc thế hệ Gen Z - những người lớn tuổi nhất hiện nay đang ở độ tuổi cuối 20 - cho biết việc lập kế hoạch cho tương lai khiến họ cảm thấy “vô định”.
Ảnh: Xavier Lorenzo/Moment/Getty Images
Thái độ “tiêu tiền vô tư” trong mùa hè đang trở nên phổ biến ở giới trẻ, những người đang mang trong mình cảm giác “tuyệt vọng” và “mất phương hướng” về tài chính, theo nhận định của Courtney Alev - chuyên gia bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng tại Credit Karma.
Họ nghĩ: “Tiết kiệm cho tương lai để làm gì”.
Theo bà Alev, lối suy nghĩ kiểu “sống hết mình hôm nay” (YOLO) ở thế hệ Z có thể rất nguy hiểm. Nếu không kiểm soát được, họ có thể mắc nợ lãi suất cao mà không dễ gì trả nổi, dẫn đến trì hoãn các cột mốc quan trọng như ra ở riêng hay tiết kiệm hưu trí.
Thế nhưng, tuổi thiếu niên và đầu 20 lại chính là thời điểm lý tưởng nhất để hình thành thói quen tài chính lành mạnh: bắt đầu đầu tư từ sớm, dù chỉ một chút, vẫn có thể mang lại lợi ích lớn nhờ sức mạnh của lãi kép theo thời gian, các chuyên gia cho biết.
“Nếu giới trẻ không lên kế hoạch tài chính cho tương lai mà cứ tiêu xài tùy hứng, thì hậu quả dài hạn sẽ rất lớn”, Alev cho biết.
Vì sao Gen Z vỡ mộng?
Các chuyên gia cho rằng nhiều người vỡ mộng là điều có thể hiểu được trong bối cảnh hiện nay.
Thị trường lao động gần đây trở nên khó khăn hơn cho những người mới ra trường hoặc muốn chuyển việc.
Tỷ lệ thất nghiệp ở Mỹ tương đối thấp, hiện là 4,2%. Nhưng với người Mỹ từ 22 đến 27 tuổi, con số này cao hơn đáng kể: 5,8% với cử nhân mới tốt nghiệp và 6,9% với người chưa có bằng đại học, theo dữ liệu từ Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York tính đến tháng 3/2025.
Chuyên gia cho biết người trẻ phải gánh nhiều trọng trách nợ nần.
Theo bà Winnie Sun, đồng sáng lập kiêm Giám đốc điều hành Sun Group Wealth Partners tại Irvine, California cho biết: “Họ cảm thấy mình không còn đồng nào, nhiều người còn đang nợ nần. Họ tự hỏi liệu tấm bằng mình đang theo đuổi có còn giá trị nếu trí tuệ nhân tạo chiếm hết việc? Vậy học để làm gì?”.
Theo số liệu công bố từ College Board, có khoảng 50% sinh viên tốt nghiệp đại học trong năm học 2022-2023 có khoản nợ sinh viên, với khoản nợ trung bình là 29.300 USD.
Sau 5 năm bị tạm hoãn, chính phủ liên bang đã bắt đầu thu hồi các khoản nợ sinh viên bị vỡ nợ kể từ tháng 5.
Nỗ lực của chính quyền Biden trong việc xóa bỏ hoặc giảm bớt gánh nặng nợ sinh viên bao gồm các kế hoạch hỗ trợ giảm chi phí trả nợ hằng tháng, phần lớn đã bị chặn lại bởi các phán quyết của tòa án.
Bà Sun cho biết: “Nhiều người hy vọng được xóa ít nhất một phần nợ nhưng điều đó đã không xảy ra”. Bà cũng là thành viên Hội đồng Cố vấn Tài chính của CNBC.
Cùng lúc đó, theo một báo cáo năm 2024 của Fed, tỷ lệ chậm thanh toán thẻ tín dụng ở Gen Z đang tăng nhanh hơn bất kỳ thế hệ nào khác. Khoảng 15% Gen Z đã dùng hết hạn mức thẻ, nhiều hơn so với các nhóm tuổi khác.
“Hơn nữa, việc mua sắm chưa bao giờ dễ dàng như bây giờ”, Alev cho biết khi đề cập đến sự phát triển của các dịch vụ “mua trước, trả sau”.
Theo khảo sát thực hiện với 1.015 người trưởng thành, trong đó có 182 người thuộc Gen Z. Dịch vụ này đã khiến phần lớn người dùng Gen Z (77%) thừa nhận rằng nó khiến họ tiêu vượt khả năng chi trả.
Các chuyên gia cho biết, tất cả những thách thức tài chính trên đang chồng chất trong một môi trường bất ổn về kinh tế lẫn chính trị nói chung, từ chính sách thuế nhập khẩu liên tục thay đổi đến nguy cơ lạm phát và tác động lên nền kinh tế Mỹ.
Alev cho biết: “Khi bạn xếp chồng tất cả những yếu tố này lại, dễ hiểu vì sao người trẻ lại thiếu niềm tin khi mới bắt đầu hành trình tài chính của mình”.
Làm gì để vượt qua cảm giác bế tắc tài chính?
Theo các chuyên gia, người trẻ nên cố gắng thay đổi cách suy nghĩ về tiền bạc.
Bà Sun đưa ra lời khuyên: “Quan trọng nhất là bạn không nên đánh cược bản thân mình. Hãy xem đây là một cơ hội. Nếu bạn còn trẻ và chi tiêu còn thấp, thì đây chính là thời điểm vàng để đầu tư càng nhiều càng tốt”.
Theo Alev, người trẻ có lợi thế lớn nhất là thời gian, thứ có thể nhân đôi, nhân ba giá trị đầu tư ban đầu nhờ lãi kép.
Dù đầu tư có vẻ khó đối với họ, thì mỗi khoản nhỏ đều có giá trị, kể cả chỉ là 10 USD mỗi tháng vào tài khoản hưu trí miễn thuế như Roth IRA hoặc 401(k).
401(k) là một trong những cách đơn giản nhất để bắt đầu, vì nó cho phép trích lương tự động và có thể nhận thêm khoản “đối ứng” từ công ty. “Đây có thể là khoản tiền miễn phí duy nhất trong đời bạn”, Alev cho biết.
“Thực ra, đây chính là thời điểm thú vị nhất để đầu tư, vì bạn còn trẻ”, bà Sun nói.
Hình thành thói quen chi tiêu có kiểm soát, ví dụ như đặt ra quy tắc chờ 24 giờ trước khi mua món đồ không thiết yếu, cũng là một cách giúp hạn chế tiêu xài không cần thiết, bà nói thêm.
Sun khuyên nên ưu tiên trả nợ lãi suất cao trước khi đầu tư, để tránh tiền lãi phát sinh quá nhanh. Một lựa chọn khác là vừa đóng góp vào 401(k) đủ để nhận khoản hỗ trợ tối đa từ công ty, vừa tập trung trả dần các khoản nợ.
Sun cho biết: “Thay vì tội nghiệp bản thân, hãy hành động, lập kế hoạch, bắt đầu bằng những bước nhỏ và hào hứng với những cơ hội đầu tư phía trước”.
Việt An
(Lược dịch)