Ngày xửa ngày xưa có một hoàng đế mê mẩn quần áo mới đến độ tiêu hết tiền cho chúng.

Tranh: americanliterature.com

Nhà vua không quan tâm đến binh sĩ, lại càng không mảy may chú ý đến kịch nghệ hay săn bắn, trừ những dịp nhà vua diện được trang phục mới tậu. Mỗi giờ nhà vua lại thay một bộ quần áo mới. Nếu các vị quân chủ khác thường “họp bàn việc trọng đại”, kẻ hầu người hạ của vị này lúc nào cũng nói: “Hoàng đế đang bận thử đồ.”

Rồi một ngày kia như bao ngày khác, người tứ xứ tấp nập qua lại trong kinh thành, trong đó có hai kẻ lạ mặt tự xưng là thợ dệt. Chúng nói chúng có thể dệt nên những bộ đồ sặc sỡ nhất, với hoa văn cầu kỳ, sắc sảo. Đặc biệt là bộ đồ chúng dệt sẽ hoàn toàn vô hình trước những người không xứng với địa vị hiện nắm giữ hay có phẩm chất, trí tuệ tầm thường.

Hoàng đế nghe vậy, mắt sáng rực: “Quả là bộ quần áo kỳ diệu. Nếu có nó, ta sẽ biết được ai trong vương quốc không xứng với vị trí đương nhiệm, rồi biết luôn đâu là người thông thái, đâu là kẻ khờ dại. Hãy bảo hai tên kia dệt ngay cho ta bộ hoàng bào như thế.” Rồi y vung một khoảng tiền khổng lồ cho hai tên thợ dệt tiến hành công việc ngay tức khắc.

Vậy là hai kẻ tự xưng thợ dệt dựng vội hai khung cửi, rồi làm bộ như dệt hăng say lắm, nhưng thực chất chả mảy may làm ra được một tấc vải nào cả. Chúng yêu cầu loại tơ tằm loại tốt nhất, những sợi vàng loại nguyên chất nhất chỉ để bỏ vào túi, rồi lại tiếp tục “công việc” của mình bên khung cửi trống không đến tận đêm khuya.

Sau ít lâu, hoàng đế bồn chồn: “Không biết hai tên thợ đã dệt hoàng bào đến đâu rồi?” Nhưng y cũng nhớ rằng bộ quần áo đặc biệt này kẻ tầm thường không thể nào nhìn thấy và những tên không xứng đáng với ngôi vị của mình cũng vậy. Thật ra tự y đi xem cũng ổn thôi, nhưng y vẫn muốn truyền cho kẻ khác làm việc đó thay mình trước khi đích thân ra mặt.

Sau một hồi suy nghĩ, y cho mời vị mục vụ già vào cung: “Mục vụ thân tín của ta, khanh chắc hẳn là người phù hợp nhất để nhìn xem hình thù bộ hoàng bào ra sao. Là một người cao tuổi và thông tuệ, hẳn khanh là người xứng đáng với chức vụ của mình.”

Rồi vị mục vụ đi đến chỗ hai tay “thợ dệt” đang dệt lấy dệt để trên một khung cửi trống không. Ngạc nhiên tột độ, mục vụ ngẫm nghĩ: “Chuyện thế này là sao? Sao trên khung cửi không có lấy một sợi chỉ nào vậy?” Nhưng ông ta cố nén không cho suy nghĩ cất lên thành lời hay thậm chí biểu lộ qua sắc mặt mình.

Hai “thợ dệt” nền nã mời vị mục vụ tiến gần khung cửi hỏi xem ông ta có thích kiểu dáng hoàng bào hay không và liệu màu sắc như vậy là đã ổn chưa. Buồn cười là cả hai đều huơ tay trước hai khung cửi trống trơn. Tuy đã căng mắt nhìn kỹ, vị mục vụ già nua không thấy một mảnh chỉ nào; đơn giản là có sợi nào đâu mà nhìn. Rồi mục vụ chợt nghĩ: “Ấy chết! Có khi nào ta chỉ là một kẻ vô minh không nhỉ? Ta chưa từng nghĩ như vậy, nhưng nếu thực tế là thế, không ai được phép biết điều này. Hay do ta không xứng đáng với chức vụ của mình? Không, chuyện này lại càng không được phép để lộ. Ta không thể khai báo là mình chẳng nhìn thấy gì cả.”

Thấy mục vụ lưỡng lự hồi lâu, một tay “thợ dệt” hỏi gặng: “Thưa ngài, bộ hoàng bào này có vừa mắt ngài không ạ?”

Vị mục vụ già nheo mắt nhìn qua cặp kính mà trả lời: “Màu sắc và hoạ tiết rất sắc sảo. Ta sẽ bẩm tấu với hoàng đế bộ hoàng bào đẹp đến mức nào.”

Cả hai tên “thợ dệt” đáp: “Vâng, mọi sự đều theo ý ngài.” Đoạn chúng miêu tả bộ quần áo có những màu nào, rồi hoạ tiết dệt tỉ mỉ ra sao khi tiếp tục huơ tay trên khung cửi trống. Vị mục vụ ghi nhớ từng câu chữ một để sau đó thuật lại cho hoàng đế. Miêu tả xong xuôi, hai tên thợ lại muốn có thêm tơ và sợi vàng để hoàn thành “tuyệt tác” này. Nhưng khi được trao cho những thứ đó, chúng vội đút ngay tất cả vào túi và quay lại khung cửi trống ra sức dệt lấy dệt để trên không trung.

Hoàng đế lại sai một kẻ hầu cận khác đến dò la tình hình. Không khác vị mục vụ trước đó, viên quan này mặc dù đã nhìn hết mọi góc cạnh vẫn không thấy gì ngoài khung cửi trống không.

Hai “thợ dệt” thấy vậy liền hỏi: “Vị mục vụ nói bộ hoàng bào này rất đẹp, ngài có thấy vậy không ạ?” Cũng như lần trước, hai tên này huơ tay trước khung cửi trống không mà miêu tả vô cùng chi tiết màu sắc và hoa văn trên “hoàng bào”.

Viên quan chợt nghĩ: “Ta đâu có ngu! Vậy chắc là do ta không xứng với chức vị của mình rồi! Kể cũng lạ, mà thôi, tốt nhất không có ai được biết chuyện này hết.” Xong hắn cũng tấm tắc khen màu sắc và hoạ tiết rồi quay về bẩm báo với hoàng đế: “Bẩm thưa, bộ hoàng bào được dệt nên rất công phu, sang trọng lắm ạ.”

Người dân kinh thành vẫn không thôi bàn tán về bộ hoàng bào mà hoàng đế đã bỏ rất nhiều tiền của để dệt nên. Còn về hoàng đế, y nóng lòng được tận mục sở thị bộ hoàng bào khi nó còn nằm trên khung cửi. Vậy nên nhà vua lệnh cho một nhóm nhỏ hầu cận, trong đó có hai tên đã tận mắt “chiêm ngưỡng” bộ hoàng bào, cùng mình đi đến thị sát “thợ dệt”. Nghe tin hoàng đế sắp đến, hai tay này lập tức giả bộ dệt lấy dệt để trên khung cửi đến may vẫn không có bất cứ sợi chỉ nào xỏ qua.

Hai người hầu cận đã “xem qua” tác phẩm hớn hở đứng trước khung cửi: “Bệ hạ thấy hoàng bào có hoa mỹ không nào? Xin bệ hạ hãy chiêm ngưỡng những hoa văn tinh xảo cùng màu sắc bắt mắt này.” Cả hai chỉ tay vào khung cửi trống với hy vọng những người khác cũng “chiêm ngưỡng” được tuyệt tác kỳ công trước mắt.

Hoàng đế nghĩ trong đầu: “Thế này là thế nào? Ta chẳng thấy gì hết! Điều đó có nghĩa ta là một kẻ tầm thường sao? Hay là ta không xứng đáng làm hoàng đế? Không, không, như thế thì tệ thật.”

Rồi nhà vua buột miệng: “Ồ, bộ hoàng bào sang trọng đấy. Ta phê chuẩn thiết kế này.” Đoạn nhà vua nở một nụ cười gượng gạo rồi tiến lại nhìn kỹ khung cửi trống một lần nữa. Nhà vua không thể nói bản thân mình không nhìn thấy bộ quần áo được hai người mình tín cẩn nhất khen ngợi hết lời. Thú vị là tất thảy quan lại đi cùng đồng thanh: “Thật lộng lẫy! Đẹp mê hồn! Xuất sắc!” Ai nấy cũng đều hớn hở tấm tắc ngợi khen, không quên cố vấn bậc đế vương nên cho may thêm nhiều bộ hoàng bào từ loại chỉ vải đặc biệt này để mặc trong những buổi thị chúng sắp tới. Hoàng đế còn phong tước cho hai tay “thợ dệt”, tặng chúng ruy-băng danh giá đeo vòng qua khuy áo. Cả hai cũng được vinh danh “Thợ dệt Đại tài”.

Đêm tối trước ngày thị chúng, hai tay “thợ dệt” châm lửa cả 16 cây đèn cùng một lúc. Người ngoài nhìn vào cứ tưởng là hai tên này lo nghĩ lắm, làm lụng cực nhọc lắm để hoàn thành cho kịp bộ hoàng bào trước sáng mai. Qua ánh đèn hắt ra ngoài, binh lính có thể thấy hai tên “thợ dệt” tách vải khỏi khung cửi, lấy kéo cắt vào không khí, xỏ chỉ vô hình qua kim mà khâu lấy khâu để. “Xong rồi!!!” Bỗng cả hai reo lên: “Bộ quần áo mới của hoàng đế cũng đã hoàn thành rồi!”

Sáng đó, hoàng đế cùng các quan thần trong cung điện đến gặp hai tay “thợ dệt”. Chúng từ tốn cúi người, đưa hai tay quá đầu, như thể đang dâng lên một vật gì đó cao quý lắm, đoạn nói: “Muôn tâu bệ hạ! Đây là quần, đây khăn choàng cổ, đây áo măng-tô. Cả bộ hoàng bào nhẹ tựa tơ nhện, mặc lên người cảm giác như chỉ mặc không khí. Tất cả đều là nhờ chất vải mảnh mai, gọn nhẹ.”

Viên quan cận thần gật gù: “Đúng đúng!” mặc dù không một vị nào nhìn thấy hình thù bộ hoàng bào này ra làm sao.

Hai tên “thợ dệt” sau đó ngỏ lời: “Bẩm, bệ hạ xin hãy cởi bỏ y phục trên người ra để thần mặc giúp bộ quần áo mới ạ.”

Nghe vậy hoàng đế cũng thoát y, người trần như nhộng để hai tên “thợ dệt” ướm thử rồi mặc “hoàng bào” giúp. Đoạn y xoay người qua lại trước gương như thể đang xem bộ đồ có vừa vặn hay không.

Áo quần vừa mặc xong, cả sảnh vang lên: “Bệ hạ thật hùng tráng trong bộ hoàng báo mới, vừa y như đúc! Thiết kế mới ấn tượng, màu sắc mới hài hoà làm sao! Không hổ danh là phục trang của một bậc đế vương.”

Viên chủ trì buổi thị chúng hối hả chạy vào: “Muôn tâu, lọng che cho bệ hạ đã chuẩn bị sẵn, lễ thị chúng sẽ bắt đầu trong chốc lát ạ.”

Hoàng đế nói chắc nịch: “Ta đã sẵn sàng rồi.”

Nhà vua không quên ngoái đầu sang hỏi: “Nhà ngươi thấy hoàng bào vừa vặn chứ?” rồi lại quay sang nhìn mình trong gương, như thể đang chưng diện thứ y phục quyền uy lắm.

Một kẻ hầu lật đật chạy lại đằng sau hoàng đế, lấy tay dò tìm trên mặt đất và giả bộ nâng một thứ gì đó như đuôi áo măng-tô lên. Hắn không thể để lộ bản thân mình không xứng đáng với vị trí đương nhiệm được.

Vậy là hoàng đế giờ sải chân đi dưới lọng giữa thanh thiên bạch nhật, bước từng bước đầy tự tin trên con đường lớn nhất kinh thành. Hai bên đường, người người túa ra xem; những người trên tầng cao cũng cố nhoài đầu ra cửa sổ mà nhìn. Tất cả đều hô vang: “Ôi, bộ quần áo mới của hoàng đế mới đẹp làm sao! Đuôi áo dài như tô điểm cho chiếc măng-tô vốn đã rất lịch lãm! Cả chiếc khăn choàng cũng góp phần tôn lên phong thái hoàng gia!” Không một ai dám hé nửa lời chê bai hay nói trắng ra sự thật; bởi nếu làm vậy, hắn cũng tự thừa nhận mình là kẻ vô minh, không xứng đáng với địa vị hiện tại. Hẳn nhiên chưa một bộ hoàng bào nào trước đây có thể gây ấn tượng mạnh mẽ nào bằng bộ “vô hình” này.

“Nhưng hoàng đế có mặc gì đâu?” Từ đâu vọng lên tiếng một đứa bé.

“Hãy lắng nghe lời nói của đứa trẻ vô tư vô tội.” Cha của đứa bé dõng dạc cất lời. Rồi mọi người bắt đầu bàn tán xôn xao, người này nói to nhỏ gì đó với người kia.

Rồi mọi người cùng đồng thanh: “Hoàng đế không mặc gì cả!” Hoàng đế ngượng chín mặt, bởi nhà vua biết người dân đang nói sự thật, nhưng không lẽ bỏ lễ thị chúng giữa chừng? Bẽ bàng nhất là viên hầu cận nắm lấy đuôi áo, hắn phải cố gồng hai tay như nắm giữ thứ gì đó, nhưng trong tay hắn đâu có gì…

Huỳnh Trọng Nhân
(Lược dịch)