Hãy tưởng tượng bạn đến trường, ngồi xuống bàn học, nhưng thay vì lấy bút vở ra thì bạn mở máy tính lên chơi game. Nhưng bạn không phải chơi game vì trống tiết mà đó là một lớp học có thật tại Yokohama, Nhật Bản!
Câu lạc bộ esport tại trường cấp 3 công lập Minato Sogo tại Quận Naka, Yokohama, vừa tổ chức giải tranh tài esport hôm 20/9 vừa qua - Ảnh: Adachi Tomoko
Một số trường tại thành phố đã bắt đầu triển khai các lớp thể thao điện tử (esport), xem các trò chơi điện tử là một môn học giúp bạn trẻ hình thành kỹ năng làm việc nhóm, ra chiến thuật, và các kỹ năng công nghệ thiết yếu. Vì sao lại có lớp học này? Học sinh sẽ học được những gì? Liệu đây có phải ý tưởng hay, cần được phổ biến?
Thế nào là thể thao điện tử?
Thể thao điện tử, hay esport, là những trò chơi điện tử có tính đối kháng. Người chơi lập các đội chuyên nghiệp, có huấn luyện viên bài bản, có xếp hạng hẳn hoi, và tham gia các sự kiện, mùa giải được tài trợ nhằm giành phần thắng chung cuộc, không khác là bao so với các đội thể thao truyền thống. Một số trường cao đẳng, đại học tại Mỹ còn cấp học bổng cho sinh viên giỏi esport; những sự kiện esport do trường tổ chức thu hút hàng ngàn khán giả trực tiếp và hàng triệu khán giả trực tuyến.
Những trò chơi thi đấu esport cũng đa dạng về thể loại, từ chiến thuật cho tới đua xe, nhập vai, và đánh trận. Hiện esport đã trở thành ngành công nghiệp đáng kể, vận hành trên nhiều nền tảng phát trực tuyến, được các công ty game rót tiền, và thu hút hàng triệu fan hâm mộ. Tuy nhiều người vẫn xem chơi game chỉ là thú vui, không ai có thể chối cãi nó đã trở thành một môn thi đấu nghiêm túc, thậm chí là một môn học!
Vì sao Yokohama có lớp esport?
Yokohama chính là thành phố lớn đầu tiên tại Nhật dạy môn esport ở trường công, phản ánh vị thế của game trong cuộc sống hiện đại. Trường cấp 3 Minato Sogo là ngôi trường tiên phong triển khai môn học này. Suy nghĩ của các nhà giáo dục chỉ đơn giản là: bởi học sinh vốn đã mải mê chơi game ngoài giờ học, mang game vào môi trường học tập có thể giúp giáo viên biến đam mê đó thành một trải nghiệm giáo dục bổ ích.
Là nơi đặt trụ sở những ông lớn ngành trò chơi điện tử như Nintendo và SONY, Nhật Bản có nền văn hoá game hùng mạnh, có tầm ảnh hưởng quốc tế. Lớn lên trong môi trường như thế, không quá khó hiểu vì sao các bạn học sinh tích cực hưởng ứng sáng kiến mới. Đây cũng là cách các bạn khám phá triển vọng nghề công nghệ, thiết kế, kỹ sư, truyền thông,… trong tương lai.
Học gì trong lớp esport?
Tham gia lớp esport, học sinh không chỉ ngồi chơi game cho đã rồi đi về, mà còn phát triển một số kỹ năng quan trọng từ các tựa game như “Street Fighter 6”.
Kỹ năng giao tiếp và làm việc nhóm
Phần lớn các trò chơi đối kháng yêu cầu người chơi phải biết lập chiến thuật cùng nhau, phản ứng nhanh trước tình huống bất ngờ, và phân công nhiệm vụ dựa vào điểm mạnh, yếu của từng thành viên. Trong lúc chơi, học sinh rèn luyện cách giữ bình tĩnh trước áp lực và điều chỉnh chiến thuật khi tình hình liên tục thay đổi. Đây là các kỹ năng không chỉ quan trọng trong học thuật, sinh hoạt câu lạc bộ, mà còn trong cuộc sống sau này.
Kỹ năng công nghệ
Một số lớp dạy các kiến thức căn bản như cách trò chơi điện tử vận hành, cách cài đặt phần cứng tương thích với trò chơi, và cách hoạt động của phần mềm trò chơi qua kết nối mạng. Có nơi học sinh còn học cách bình luận hay tóm tắt các ván đấu không khác gì bình luận viên chuyên nghiệp hay các streamer trên Twitch. Những chương trình như thế gợi ra nhiều định hướng nghề mà học sinh có khi chưa biết tới, từ hỗ trợ công nghệ cho đến thiết kế đồ hoạ và chỉnh sửa video.
Lối suy nghĩ chiến lược
Học sinh cũng học được cách phân tích trận đấu, hiểu hơn về đối thủ, từ đó tìm chiến thuật hiệu quả hơn về sau. Các em xem lại các màn đấu trước hệt như vận động viên xem lại băng ghi màn trình diễn của mình để học hỏi từ sai lầm. Giáo viên cũng dạy cách ứng xử trên không gian mạng: cách xử lý khi gặp thái độ tiêu cực, cách giao tiếp tôn trọng, và cách bảo vệ an toàn cho bản thân. Đây là những bài học quý không thể chỉ học qua sách vở.
Mở rộng cơ hội nghề nghiệp
Esport giúp học sinh khám phá cơ hội nghề nghiệp trong nhiều lĩnh vực. Bên cạnh chơi game chuyên nghiệp, học sinh có thể khám phá những vị trí quan trọng khác trong ngành công nghiệp game như thiết kế game, lập trình game, phát triển giao diện người dùng, hay các nghề sáng tạo như đồ hoạ, thiết kế nhân vật, viết nhạc, và thực hiện hiệu ứng.
Đó là chưa kể đến những nghề liên quan đến kinh doanh như tổ chức sự kiện, marketing, hay cố vấn doanh nghiệp. Công việc hậu cần như MC, bình luận viên, hay quản lý khâu sản xuất cũng rất cần kíp. Học sinh hứng thú với việc bảo trì máy chơi game có thể khám phá mảng dịch vụ công nghệ - thông tin hay kỹ sư phần cứng. Càng tìm hiểu về công nghiệp game, các bạn trẻ càng nhận ra việc chơi game có thể là nền tảng cho nhiều cơ hội nghề nghiệp.
Đó chính là lý do vì sao học sinh Minato Sogo cùng nhiều trường khác lại hứng thú với loại hình học tập mới mẻ này. Các bạn không chỉ đơn thuần chơi game, mà qua hoạt động hấp dẫn đó còn có thể học hỏi, tích luỹ kinh nghiệm học thuật, giúp định hướng nghề nghiệp tương lai.
Các trường khác có nên tổ chức lớp esport?
Thực tế ý tưởng này bị đem ra tranh cãi khá nhiều. Một số cho rằng học phải ra học, chơi phải ra chơi, không thể mang game vào trường lớp được. Một số lại ủng hộ giáo dục cần bắt kịp với thế hệ trẻ, tích hợp truyền thông số, các cộng đồng và không gian trực tuyến. Khi được tổ chức quy củ, esport sẽ giúp học sinh phát triển toàn diện không khác gì các hoạt động thể thao, câu lạc bộ, sáng tạo truyền thống.
Chưa hết, môn esport còn giúp nhà trường thể hiện rằng họ quan tâm đến sở thích của các em. Đây cũng là sân chơi rèn luyện sự tự tin và tinh thần đồng đội cho những bạn không thật giỏi trong các môn thể thao truyền thống.
Về mặt thực tiễn, esport củng cố năng lực số - yếu tố quan trọng trong gần như tất cả các ngành nghề hiện nay. Qua esport, trường còn có thể giúp học sinh học cách cân bằng giữa học và chơi, biết ngừng nghỉ đúng lúc, quản lý thời gian chơi, từ đó đưa ra những lựa chọn lành mạnh, tận hưởng trải nghiệm chơi game tốt cho sức khoẻ.
Huỳnh Trọng Nhân
(Lược dịch)